اقتصاد۲۴ – بالاخره بعد از حدود سه ماه از اولین گمانهزنیهای داخلی درباره سفر احتمالی هیثم بنطارق آلسعید برای سفر به ایران، امروز یکشنبه پادشاه عمان وارد تهران خواهد شد. طبق خبرهای رسیده سیدابراهیم رئیسی عصر امروز در مجموعه فرهنگی-تاریخی سعدآباد بهطور رسمی از سلطان عمان استقبال خواهد کرد، سپس رئیسی و سلطان هیثم بنطارق مذاکرات خصوصی خود را آغاز خواهند کرد و پس از آن هیئتهای عالیرتبه دو کشور با یکدیگر گفتگو و رایزنی خواهند داشت. به باور قاطبه تحلیلگران و کارشناسان، این سفر از اهمیت بسزایی برای سیاست خارجی ایران، منطقه و جهان برخوردار است. به همین دلیل از همان چهارشنبه هفته گذشته که خبر سفر بنطارق مخابره شد، محافل سیاسی و رسانهای درباره این سفر و اهداف آن دست به قلم شدهاند.
البته قبلتر هم قیس بنمحمد الیوسف، وزیر صنعت، تجارت و توسعه سرمایهگذاری عمان، هفتم می/ ۱۷ اردیبهشت در دیدارش با محمد مخبر، معاون اول رئیسجمهور، بدون ذکر تاریخ دقیق از احتمال سفر قریبالوقوع پادشاه عمان به ایران خبر داده بود. علی علیزاده، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس یازدهم نیز دوم اسفند ۱۴۰۱ از سفر قریبالوقوع پادشاه عمان با «خبرهایی خوش» به ایران گفت. حالا که بعد از ۹۶ روز ادعای علیزاده به واقعیت پیوست، باید دید بخش دوم سخنانش دال بر «خبرهای خوش» هم به واقعیت خواهد پیوست یا خیر و آیا سفر هیثم بنطارق در شرایط کنونی برای کشور خوشیمن خواهد بود؟
چهارشنبه هفته گذشته تلویزیون عمان اعلام کرد که هیثم بنطارق آلسعید، سلطان عمان قرار است امروز (یکشنبه) طی یک سفر دوروزه به ایران بیاید. آنگونه که خبرگزاری رویترز هم گزارش داده، دیدار با مقامات بلندپایه ایران از برنامههای سلطان عمان در جریان این سفر خواهد بود. دیوان سلطنت عمان همان روز (چهارشنبه) اعلام کرد که سفر هیثم بنطارق در راستای تقویت روابط دوجانبه مسقط-تهران و به دعوت سیدابراهیم رئیسی، رئیسجمهوری ایران است. این سفر در چارچوب مشورت و هماهنگی میان سران دو کشور در زمینههای مختلف، گسترش همکاریها و بررسی آخرین تحولات منطقه و جهان است.
یک هیئت بلندپایه نیز پادشاه عمان را در این سفر همراهی میکنند که متشکل از شهاب بنطارق آلسعید معاون نخستوزیر در امور دفاعی، خالد بنهلال البوسعیدی وزیر دیوان سلطنت، سلطان بنمحمد النعمانی وزیر دفتر سلطنت، بدر بنحمد البوسعیدی وزیر امور خارجه، سلطان بنسالم الحبسی وزیر دارایی، حمد بنسعید العوفی رئیس دفتر ویژه پادشاهی، عبدالسلام بنمحمد المرشدی رئیس سازمان سرمایهگذاری، قیس بنمحمد الیوسف وزیر صنعت و تجارت، سالم بنناصر العوفی وزیر نیرو و معدن، عبدالله بنخمیس الرئیسی رئیس ستاد نیروهای مسلح و ابراهیم بناحمد المعینی، سفیر عمان در تهران است.
به توجه به شرایط و اقتضائات کنونی داخلی در ایران، منطقه و جهان پیرامون برجام، مذاکرات هستهای، تعیین تکلیف زندانیان دوتابعیتی یا تبادل زندانیان، تدوام اختلافات پادمانی و…، سفر سلطان هیثم بنطارق در یک سناریولوژی میتواند دربرگیرنده اهدافی مختلف باشد. نکتهای که رسانهها و تحلیلگران عموما درباره حضور پادشاه عمان در تهران از روی آن به سرعت رد میشوند، ناظر بر اهمیت این سفر برای ارتقای روابط دوجانبه تهران-مسقط است.
در همین زمینه علیرضا عنایتی، مدیرکل خلیج فارس وزارت امور خارجه، در گفتوگویی با بیان اینکه سفر سلطان عمان به تهران در چارچوب روابط دوجانبه انجام میشود، به امضای اسناد جدیدی بین تهران و مسقط برای گسترش تعاملات و همکاریهای بین دو کشور اشاره کرد. عنایتی درباره اهمیت سفر سلطان عمان به تهران تصریح کرد که «در چارچوب توسعه مناسبات ایران با کشورهای همسایه و پیرامونی خود با توجه به اصل سیاست همسایگی که از سوی دولت سیزدهم پیگیری میشود، همکاریهای ایران با کشورهای همسایه و منطقه در ابعاد مختلف توسعه پیدا کرده که از نماد مشخص آن توسعه رفتوآمد سران کشورها به یکدیگر است».
مدیرکل خلیج فارس وزارت امور خارجه به سفر سال گذشته رئیسجمهور ایران از سلطنت عمان با دعون هیثم بنطارق گریزی زد و عنوان کرد که «در این سفر چندین سند بنیادین و پایهای در راستای توسعه و گسترش روابط دو کشور به امضا رسید و متعاقب آن سفر، ما در انتظار سفر سلطان عمان به ایران هستیم». دستیار وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران از روابط رو به رشد ایران و عمان گفت و حجم تجارت و مناسبات دو کشور در مدت اخیر را روندی صعودی ارزیابی کرد؛ کمااینکه به گفته عنایتی حجم تجارت دو کشور در حال حاضر حدود دو میلیارد دلار برآورد میشود.
بدیهی است که عنایتی به دلیل جایگاهش در دستگاه سیاست خارجی مجاز به درز پشت پردهها نیست. در این بین هرچند هم طرف عمانی و هم دولت رئیسی رسما بر اهمیت این نوع سفرها در جهت تحکیم هرچه بیشتر روابط تجاری، سیاسی و… دو کشور تأکید دارند، اما گویا این گزاره از اهمیت و جذابیت خاصی برای کارشناسان، رسانهها و افکار عمومی برخوردار نیست. همه معتقدند اهمیت این سفر در ناگفتهها و پشت پرده آن است؛ از اینرو حواشی حضور هیثم بنطارق بر متن آن سایه انداخته است تا جایی که تقریبا کسی تمایلی به بررسی و تحلیل مواضع رسمی ندارد و منتظر تأثیرات این سفر بر موضوعاتی مانند آینده برجام یا هر توافق دیگر احتمالی، آزادی زندانیان دوتابعیتی یا تبادل زندانیان، احتمال دسترسی ایران به پولهای بلوکهشده و مذاکرات هستهای هستند. فضای روانی بازار هم بهشدت متأثر از این سفر و نتایج و آثار بعدی آن است؛ اینجا حواشی سفر است که بر اصل میچربد.
شاید به دلیل همین سنگینی حواشی باشد که از مدیرکل خلیج فارس وزارت امور خارجه درباره دیگر اهداف حضور هیثم بنطارق هم سؤال شد. البته علیرضا عنایتی در پاسخ به این پرسش که با توجه به اظهارنظرهای صورتگرفته در چند روز اخیر درباره اهداف این سفر، احتمال نقل و انتقال پیام از سوی آمریکاییها وجود دارد؟ با اظهار بیاطلاعی از این موضوع و گمانهزنیهای انجامشده، صرفا عنوان کرد که «من از این موضوع اطلاعی ندارم. این سفر در چارچوب روابط دوجانبه انجام میشود و حتما در جریان آن طبق روال اینگونه سفرها، مقامات عالیرتبه دو کشور درباره مسائل منطقهای نیز رایزنی و گفتگو میکنند».