۱۴۰۳/۰۴/۰۴ ۰۹:۱۶
پرسش:
یه سؤالی بین دوستان دانشگاهی ما که با اصل انقلاب اسلامی موافقاند یا قائل به این هستند که باید حکومت پهلوی تغییر میکرد مطرح شده است که زمانی که گروههای مختلف از ملی مذهبیها، ملیگرایان، مجاهدین و… به مبارزه با حکومت پهلوی پرداختن تصمیم نداشتند که حکومت بعدی را در قالب ولایتفقیه تشکیل دهند و یا اینکه به این نحو گسترده روحانیت اداره جامعه را به دست بگیرند، در واقع در زمان مبارزه آنها، روحانیت، مبارزه تشکیلاتی نداشتن درحالی که بعد از انقلاب به نحوی فضای آماده را روحانیت به دست گرفته است، آیا طرح این ادعا درست است؟
پاسخ:
برخی بر این باورند که گروههای متکثر و متنوعی در انقلاب ایران شرکت داشتند، اما بعد از پیروزی، این انقلاب، اسلامی لقب گرفت. در واقع به نحوی مبارزات و تلاشهای سایر گروهها نادیده گرفته شد. حتی در تدوین و اجرای نظام سیاسی منبعث از انقلاب 57، نظام مورد نظر روحانیون به اجرا در آمد. درحالیکه این روحانیت به معنای مصطلح، مبارزات و تشکیلاتی نداشت که بتواند انقلاب و آرمانهای مکتبی خود را به ثمر برساند و در واقع از قبل مبارزات سایر گروههای سیاسی به پیروزی رسید و به قول معزد. در طول نهضت ملت ایران نیز چهرههای شاخص فراوانی از روحانیون در سراسر کشور مشغول مبارزه با رژیم پهلوی بودند. دقیقاً به همین دلیل زندانهای رژیم پهلوی پر بود از زندانیان سیاسی روحانی و مذهبی با گرایش جدی به روحانیت. در این زمینه دهها و حتی صدها جلد کتاب به روایت اسناد ساواک موجود است. (5) بخش بزرگی از مبارزان تشکیلاتی هم به جد پیرو روحانیت بودند. نکته مهم آن است که جریانهای غیرمذهبی (جریانهایی با رهبری غیر از روحانیت) مانند گرایشهای مارکسیستی و ملی، روشهای خود را در مبارزه با رژیم پهلوی امتحان کرده و شکستخورده بودند. دهه 20 و 30 شاهد رهبری این گرایشها بر جریانات مبارزه علیه رژیم پهلوی هستیم که ثمره چندانی در پی نداشت.
اساساً جریان مبارزه از آغاز دهه 40 به رهبری روحانیت و در رأس آن حضرت امام، شکل گرفت و جریانهای دیگر در پرتو نهضت امام خمینی به مبارزه پرداختند. اصالت مبارزه در این دوره با روحانیت و تودههای حامی و پیرو امام خمینی است که به پیروزی انقلاب اسلامی منجر شد.