۱۴۰۰/۰۲/۱۲ ۱۶:۳۵
در دعای کمیل:
اولاً چگونه امام علی (علیه السلام) از کسی که خود از او اعلم و افضل است (خضر) تعلیم میگیرد؟
ثانیاً آنجا که میگوید فتجاوزت بما جری…ولک الحمد…
1-چرا یک فرد باید تقصیر گناهی که به اختیار خود آن را انجام داده به گردن قضا و قدر بیندازد؟
2-اینکه فردی گناه کرده جای استغفار دارد یا حمد و سپاس؟
ثانیاً آنجا که میگوید فتجاوزت بما جری…ولک الحمد…
پاسخ:
اولاً: پيرامون دعاي كميل گفتهشده كه اين دعاي خضر بوده كه حضرت به كميل تعليم داده است نه اینکه خود حضرت از خضر تعلیمیافته است.
ثانیاً: برفرض اينكه امیرالمؤمنین (ع) از كسي همچون خضر دعايي بياموزد به معناي افضل و اعلم بودن خضر نخواهد بود. چنانچه در روايات داريم كه پيامبر خاتم (ص) گاه از جبرئيل مطلبي را میآموخت؛ اما قطعاً پيامبر از جبرئيل اعلم و افضل بوده است چونکه ارتباط با عالم غيب و دريافت معارف الهي گاه باواسطه صورت میپذیرد و از طريق واسطه به انبیاء و اولياء میرسد و اين بدان معنا نيست كه واسطهها از جهت مقام بالاتر هستند.
اینگونه مناجات كردن و عرض حال نمودن در پيشگاه پروردگار يك نوع اقرار است و اظهار عقايد است. اقرار به اينكه اختيار و انتخابهای ما انسانها پيچيده در مقدرات الهي ابه كمالات خود نائل آيم ولي من با عمل اختياري خود در همين مجري تقصير کردهام.
اما پيرامون پرسش آخر بايد گفت:
اولاً: در عبارت دعا، نسخه بدلي وجود دارد كه میفرماید: «فلک الحجه علی فی جمیع ذلک» يعني بجاي حمد كلمه «حجة» آمده است در اين صورت معني واضح و روشن است معناي عبارت: خدايا در جميع اين حالات تو علیه من حجت داري و من هيچ دليل حجتي براي اين تقصيرات ندارم.
ثانیاً: برفرض اينكه كلمه «الحمد» در دعا آمده باشد معنا اینگونه خواهد بود: در اینکه خداوند اين مقام و منزلت را دارد كه در همه اين حالات آگاه به حال ما بوده است حضرت را واداشته است كه ابتدا پروردگار را تحمید و سپاس گويد آنگاه به عذرخواهی و اقرار به تقصير بپردازد.