چه ۲۸ مرداد را کودتا بدانیم، چه قیام ملی و چه تغییر قانونی دولت، برای ایرانیان تعابیر و برداشتهای متضادی درباره این رخداد وجود داشته و هر چه جلوتر میرویم، این اختلاف دیدگاه عمیقتر شده و تعابیر نسبت به طرفهای مقابل تندتر میشود.
در دهههای اخیر، در تاریخنگاری ایرانی با چهار گونه روایتگری در موضوع ملی شدن صنعت نفت و ۲۸ مرداد مواجه بودهایم که هر یک از آنها خود دارای چندین زیرشاخه فرعی نیز هست. تاریخنگاری چپگرا، مذهبی، سلطنتطلب و ملیگرا. هر یک از این چهار دیدگاه در طول تاریخ دچار دگردیسیهایی شده و به تدریج به دیگر دیدگاهها نزدیکتر شده یا از آنها فاصله بیشتری گرفته است.