اقتصاد۲۴- بازار سرمایه ایران در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ در شرایطی قرار گرفته که بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر متغیرهای سیاسی و نرخ بهره داخلی است. نخستین متغیر، وضعیت سیاسی کشور و تحولات مرتبط با روابط خارجی است. فعالان بازار میدانند که کوچکترین تنش سیاسی میتواند تمام محاسبات اقتصادی را به هم بزند. از همین رو، حتی اگر نرخ دلار رشد کند یا شرکتها در وضعیت سودآوری قرار گیرند، افزایش ریسکهای سیاسی ممکن است باعث ریزش شاخص کل شود. به بیان دیگر، سیاست همچنان بر اقتصاد سایه انداخته است.
عامل مهم دیگر، نرخ بهره داخلی است. نرخ تأمین مالی در حال حاضر در محدوده بالای ۴۰ درصد قرار دارد و در برخی بازارهای غیررسمی حتی تا ۵۰ درصد هم گزارش شده است. این نرخ بالا باعث میشود نسبت قیمت به درآمد (P/E) که فعالان بازار برای شرکتها در نظر میگیرند کاهش یابد. در نتیجه، ارزشگذاری سهام با فشار نزولی روبهرو میشود و جذابیت سرمایهگذاری در بازار کاهش پیدا میکند. میانگین تاریخی P/E بازار سرمایه ایران در سالهای گذشته حدود ۷ بوده، اما اکنون این عدد به دلیل نرخ بهره بالا و فشار هزینههای مالی به سطحی پایینتر سقوط کرده است.
پیامد مستقیم این شرایط آن است که بسیاری از شرکتها در بلندمدت با کاهش سودآوری مواجه میشوند. از آنجا که نرخ بهره بالا هزینه تأمین مالی را سنگینتر میکند، توان شرکتها برای اجرای طرحهای توسعهای کاهش مییابد و در نهایت ارزش بازار آنها افت میکند. به همین دلیل، حتی در صورت رشد نسبی درآمدها، قیمت سهام توان جهش نخواهد داشت.