اقتصاد۲۴ – جدال بر سر نرخ دلار در بودجه سال آینده همچنان ادامه دارد. با وجود اینکه کمیسیون تلفیق مجلس کلیات بودجه را تصویب کرد، اما نگرانیها در خصوص افزایش نرخ تسعیر ارز به ۱۷ هزار و ۵۰۰ تومان بیشتر شد. نیمه اول دی ماه سال جاری، کمیسیون تلفیق طی مصوبهای نرخ تسعیر در بودجه را ۱۷ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام کرد که ۶ هزار تومان بالاتر از نرخی است که دولت در بودجه برای تبدیل دلارهای نفتی به ریال پیشنهاد داده بود. پس از انتشار مصوبه کمیسیون تلفیق، دو دیدگاه کاملا متفاوت در میان کارشناسان اقتصادی ایجاد شد؛ برخی معتقدند با این کار اقتصاد کشور بیش از پیش دلاریزه میشود و اگر خطر ابرتورمها دور به نظر میرسید، با افزایش نرخ تسعیر ارز به ۱۷ هزار و ۵۰۰ تومان، احتمال تورمهای بالاتر نزدیک خواهد بود. گروه دوم نیز معتقدند نرخ ارز در بودجه تاثیری بر اقتصاد نخواهد داشت، چراکه نرخ واقعی دلار بیشتر از رقمی است که کمیسیون تلفیق مصوب کرده است. اما اگر ۱۷ هزار و ۵۰۰ تومان به عنوان نرخ تسعیر در بودجه تصویب شود، شعارها و وعدههای اقتصادی برای کاهش نرخ دلار حتی با ورود داراییهای بلوکهشده به کشور نیز کاهش نخواهد یافت. از آنجایی که نرخ ارز رابطه مستقیمی با تورم دارد، جهش ۳۱۶ درصدی نرخ تسعیر ارز در بودجه ۱۴۰۰ میتواند تورم ۲۲ درصدی را نیز تنها یک عدد و هدف دستنیافتنی باقی گذارد.
طی سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۹، چهار جهش در نرخ ارز رخ داد که تمام آنها نیز در نهایت به افزایش تورم انجامید. اولین افزایش نرخ ارز در سال ۷۴ بود که دلار با افزایش ۵۳ درصدی به ۴۰۷ تومان رسید. در این سال میانگین نرخ دلار مرجع بدون تغییر نسبت به سال ۷۳ در قیمت ۱۷۵ تومان باقی مانده بود. اما تورم طی این دو سال جهش ۴۰.۳ واحد درصدی داشت و به ۴۹.۴ درصد رسید. نرخ دلار مرجع از سال ۷۳ تا ۸۰ در ۱۷۵ تومان باقی ماند. این در حالی است که نرخ ارز در بازار بیش از ۸۰۰ تومان اعلام شده بود. جهش دوم ارز در سال ۷۸ رخ داد که نرخ ارز در بازار با افزایش ۸۶ واحد درصدی به ۸۶۸ تومان رسید. نوسانات نرخ ارز در بازار بهرغم نرخ ارز مرجع ادامه داشت تا اینکه سال ۸۱ نرخ دلار مرجع تغییر کرد و به نرخ بازار نزدیک و ۸۰۳ تومان اعلام شد. از سال ۸۱ تا ۸۹ بهطور متوسط هر سال نرخ ارز مرجع بین ۲ تا ۴ درصد اضافه میشد. از سوی دیگر در این سالها اختلاف قیمتی میان ارز مرجع و نرخ ارز در بازار نیز بسیار کم بود و در برخی سالها نیز نرخ دلار در بازار کمتر از نرخ ارز مرجع گزارش شده بود؛ به عنوان مثال در سالهای ۸۱ و ۸۵ نرخ ارز بازاری کمتر از بودجه بود. در سال ۹۱ و با شدت یافتن تحریمهای نفتی علیه کشور و جو روانی ایجاد شده در بازارها، نرخ ارز در بازار با جهش ۱۱۵ درصدی به دو هزار و ۶۰۷ تومان و تورم نیز با افزایش ۴۱.۸ واحد درصدی به ۳۰.۵ رسید. چهارمین جهش سه دهه اخیر نیز در سال ۹۷ و به دنبال اعلام خروج یکجانبه امریکا از برجام رخ داد. در این سال نرخ دلار در بازار به ۱۰ هزار و ۷۸۳ تومان رسید که ۶ هزار و ۷۳۸ تومان بیشتر از نرخ دلار در سال ۹۶ بود. طی این دو سال نرخ تورم از حدود ۱۰ درصد به ۲۷ درصد رسید.