اقتصاد۲۴- حمیدرضا جلاییپور، جامعهشناس میگوید جنبش اعتراضی پس از فوت مهسا امینی «شورش کور» نیست و مطالبه دارد. او همچنین اعتراضات را به هشت جنبش اجتماعی حاضر در جامعه ایران گره میزند و معتقد است ظهور اعتراضات در این بستر، آن را طولانی و گسترده کرده است. دانشیار دانشگاه تهران معتقد است چهار اشتباه بزرگ از سوی حکومت عامل ایجاد اعتراضات شده: تمنای مهندسی فرهنگی از بالا، تنگکردن حلقه حکمرانی، ناکارآمدی اقتصادی و سیاست خارجی دشمنساز.
جلاییپور در تحلیل نیروها، نیروهای مدنی خشونتپرهیز را از گروههای سرنگونیطلب خارج از کشور متمایز میکند و معتقد است اعتراضات فعلا در شرایط جنبشی است، اما در صورت پاسخنگرفتن از سوی حکومت ممکن است وضعیت حادتر شود.
جلاییپور در تحلیل آینده، اگرچه نشانه مثبتی از دو طرف نمیبیند، اما امیدوار است هر دو نیرو در نهایت خسته شده و باهم به توافق برسند. آنچه میخوانید متن سخنرانی این فعال سیاسی در نشست شورای مرکزی جمعیت توسعه و آزادی استان کرمان است که با ملاحظه وضوح جملات و حجم صفحات روزنامه، ویرایش محدود شده است.
این خیزش اعتراضی، چون در جریان است هرچه درباره آن صحبت شود موقتی است. من ذیل پنج سرفصل ارزیابی خود را از این خیزش سراسری ارایه میکنم. اول اینکه این خیزش اعتراضی سراسری را چگونه معنا کنیم؟ دوم اینکه عوامل برانگیخته شدن این خیزش چیست؟ سوم چرایی تغییر فاز مدنی بخشی از خیزش به فاز انقلابی؟ چهارم اینکه این رخداد که در حال حاضر (پاییز ۱۴۰۱) در جریان است، باید ببینیم در چه حالاتی ممکن است پیش برود؟ پنجم اینکه با این چارچوب تحلیلی ببینیم چه کارهایی خوب است که انجام بدهیم؟