به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، روزهای پس از شهادت پیامبر اکرم (ص) توسط یهود تا زمان قتل خلیفه سوم عثمان بن عفان، یکی از حساس ترین مقاطع تاریخ اسلام است که هنوز گرد و غبار ابهام و برخی سوالات مربوط به آن فرو ننشسته و بسیاری از انسان های کنجکاو و حق جو را به مطالعه و بررسی واقعیت های پنهان خود دعوت می کند. بیشتر تحقیقات و پژوهش های مربوط به جانشین برحق پیامبر یعنی امام علی (ع) یا به حیات وی در دوران پیامبر (ص) اشاره دارند یا زمان خلافت 5 ساله و جنگ هایش. گاهی هم اشارات گذرا و کوتاهی به ماجراهای سقیفه و کنارزدن علی (ع) از حق مسلمش برای جانشینی پیامبر شده است.
علی بن ابی طالب (ع) در شرایط بحرانی پس از پیامبر (ص)، تنها راه چاره برای حفظ دین را در چشم پوشی از حق خود برای تحقق آرمان های دینی اسلامی دید. برخی می گویند امام علی (ع) به خلافت خلفا راضی بود چون به آن ها مشاوره می داده و گاهی در کنارشان ایستاده است. اما نکته این جاست که فعالیت های امام علی (ع) در دوران حکومت خلفا در حد مشاوره بوده و آن هم در حدی که از این همراهی، برای کسب مشروعیت دینی خود بهره برداری نکنند. او می دانست امت اسلامی بین مقبولیت سیاسی به دست گیرندگان خلافت، با مشروعیت دینی تفاوت قائل هستند. تمام تلاش دستگاه خلافت هم این بود که بتواند علی (ع) را با خود همراه کند تا با این ترفند، مقبولیت سیاسی به دستنند. اوضاع چنان ملتهب شد که عتاب بن اسید والی مکه از ترس پنهان شد ولی خداوند بر مسلمانان فضل کرد و ابوبکر را خلیفه آنان ساخت.» در چنین شرایطی بود که علی (ع) ناچار شد برای حفظ و تحکیم اسلام، سکوت کند.
امام علی (ع) در این باره گفته: «وقتی با ابوبکر بیعت شد دست بداشتم، پس هنگامی که این قوم (عرب) راه ارتداد پیش گرفت، ترسیدم به اسلام آسیب وارد شود. پس دیدم این کار (سکوت) عظیم تر است از واگذاری ولایت و حاکمیت چندروزه بر شما.» از طرفی، نبودن اولین مسلمان و مجاهد نبردهای اسلام هم در صحنه سیاسی می توانست برای مردم سوال برانگیز باشد.
به تعبیر صادق آیینه وند، برشدگان خلافت تا آخر کار افسوس خوردند که نتوانستند مشروعیت دینی خود را با مقبولیت سیاسی شان توامان کنند. زیرا اگر علی (ع) مشروعیت دینی آن ها را می پذیرفت و تمکین می کرد، دیگر نه در آن زمان و نه هیچ زمان دیگری در پهنه تاریخ، مشاجره ای سر مساله رهبری پس از پیامبر (ص) شکل نمی گرفت. درهرحال علی (ع) نمی توانست نسبت به سرنوشت دینی که حدود 23 سال به طور مداوم برایش زحمت کشیده و کنار پیامبر (ص) ایستاده بود، بی تفاوت باشد.