اقتصاد۲۴- طی هفته گذشته بلومبرگ پادکستی تحتعنوان «در بازار سهام ایران چه رخ داده است؟» منتشر کرد. مهمان این برنامه، مچ وجتال، مدیر شرکت آمتلون (Amtelon)، تنها شرکت سرمایهگذاری خارجی بورس ایران بود. این شرکت یک صندوق سرمایهگذاری مشترک مستقر در لندن است که سهام پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار ایران را خریداری میکند.
در این نشست به معضلات کنونی بازار سهام ایران نیز اشاره شد که بزرگترین آنها کمبود سرمایه و پایینبودن نقدینگی شرکتها به دلیل کنترل سرمایه توسط دولت و تحریمها است. مچ وجتال معتقد است یکی از دلایل ناشناخته بودن این بازار در دنیا، تحریمهاست که موجب شده است آیپیهای خارجی امکان دسترسی به سایت بازار سهام ایران را از دست بدهند.
علاوه بر تحریمها، کنترل سرمایه توسط دولت و نبود سرمایهگذار خارجی هم از دلایل کوچک ماندن اقتصاد ایران، در مقایسه با کشورهای همسایه است. از نگاه بلومبرگ، برخلاف اقتصاد متلاطم ایران، بازار سهام آن همواره از آرامشی نسبی برخوردار بوده و حتی در شوکهای سیستماتیک، عملکرد خوبی از خود نشان داده است؛ بنابراین میتوان گفت، بزرگترین مشکل بازار سهام ایران شوکهای ژئوپلیتیک نیست، بلکه این بازار از کمبود سرمایه رنج میبرد. همچنین علاقهمندی بالای سهامداران خرد به بازارهای املاک و خودروی دست دو نیز از دیگر نکات جالب مطرحشده در این گفتوگوی پادکستی است.
اولین نکتهای که در این نشست به آن اشاره شد، عدم دسترسی به سایت بازار سهام ایران با آیپی کشورهای غربی به دلیل تحریمها بود. عدم دسترسی به دادههای بورس ایران یکی از عمده دلایل ناشناخته و مبهمبودن بازار سهام ایران بین سرمایهگذاران در سطح بینالمللی است. همچنین با وجود اینکه ایران از کشورهای بزرگ با سطح درآمد متوسط است، هنوز به سیستم مالی غرب متصل نشده و صحبت زیادی در خصوص این کشور نمیشود.
در همین حال هرچند ایران کشوری با سطح درآمد متوسط تلقی میشود، اقتصاد آن در مقایسه با آنچه میتوانست باشد بسیار کوچک باقی ماندهاست. برای مثال در حالیکه تولید ناخالص داخلی ایران حدود ۲۰۰ میلیارد دلار است، کشور ترکیه (با جمعیت و گستردگی سرزمینی یکسان و بدون وجود منابع طبیعی ایران) دارای تولید ناخالص ۸۰۰ میلیارد دلاری است و کشور عربستان (با میزان تولید مشابه نفت) دارای تولید ناخالص بیش از ۱۰۰۰ میلیارد دلار است. ظرفیت تولید ایران در شرایط بهتر، با وجود داشتن هر دو این خصوصیات، هشت برابر بیشتر از میزان فعلی آن است.