۱۴۰۳/۰۷/۱۸ ۱۰:۱۲
پرسش:
به فرض اینکه واقعاً خدا هست و مالک و خالق من و جهان است؛ چرا باید به خواست او تسلیم شوم و هر چه او گفت را بپذیرم؟ آیا به خاطر این است که او خالق و مالک است و من مکلف به شکرگزاری و تسلیم در برابر صاحبم هستم؛ یا به خاطر سود خودمان در حرفشنوی از خدا است؟ به کدام دلیل باید تسلیم او شوم؟
پاسخ:
عبودیت، به معنای تسلیم، اظهار تذلل و خضوع در مقابل خداست. «عبادت خدا» دو نوع است:
1. عبادت عام: یعنی اطاعت از دستورات خدا در همه شئون زندگى.
2. عبادت خاص: به معنى تذلل همراه با تقدیس و خضوع، مانند نماز و امثال آن. قرآن کریم هدف از آفرینش انسان را عبادت خدا بیان کرده(1) و توضیح میدهد که خدا نیاز به عبادت شما ندارد، بلکه این شمایید که نیازمند به عبادت خدا هستید. ازاینرو در ادامه همین آیه میفرماید: «هرگز از آنها روزى نمىخواهم و نمىخواهم مرا اطعام کنند. خداوند روزىدهنده و صاحب قوّت و قدرت است».(2)
در ادامه در قالب نکاتی به توضیح بیشتر درباره فلسفه عبادت میپردازیم.
نکته اول:
تصور برخی از نوع رابطه خدا با انسان، همانند رابطه ساعتساز با ساعت است. به این صورت که همانگونه که ساعتساز ساعمتعادل. اینجاست که تقرب به خدا بهعنوان معیار مطرح میشود و دین بهعنوان برنامه جامع.
توضیح مطلب اینکه، چون خداوند کامل مطلق است و هیچ کمالی در او نیست که نقصی به دنبال داشته باشد و همگی بهصورت متعادل و متوازن در خداوند جمع شدهاند، با شناخت خدا پی میبریم که چه چیزی کمال حقیقی است و نقصی به دنبال ندارد. از این طریق، کمال حقیقی را میشناسیم و با کسب آن، به خداوند تشابه بیشتری مییابیم. منظور از تقرب به خدا، مشابهت جُستن به برخی از کمالاتی است که ما انسانها میتوانیم به شکل محدود از آنها برخوردار شویم. (9) همچنین، ازآنجایی که شناخت ما از خود و خداوند، محدود است، ازاینرو، بخش عظیمی از دانایی و برنامه زندگی برای رسیدن به کمال اختیاری را از طریق دین میآموزیم. دین برنامه جامعی است که خداوند آن را تنظیم کرده تا انسانها از طریق آن، کمالات اختیاری را بشناسند و به آن دست یابند. (10) با توجه به اینکه اطاعت از دین الهی همان عبادت است، روشن میشود که فلسفه عبادت و اطاعت از دین، تعالی یافتن و رشد و دستیابی به کمالات بیشتر است.