۱۴۰۳/۰۲/۱۱ ۱۵:۰۶
پرسش:
اگر خداوند واقعاً دلنگران مظلوم است، باید در همین دنیا برای نجات مظلوم کاری کند نه اینکه مظلوم را به مجازات ظالم در آخرت حواله دهد که برای مظلوم بیفایده است! واقعاً مجازات ظالمان در آخرت، چه سودی برای مظلومان دارد؟
پاسخ:
خداوند عادل است و نه ظلم میکند و نه نسبت به ظلم ظالمان بیتفاوت است. اساساً یکی از ادله اثبات معاد و جهان پس از مرگ، ازاینقرار است که «خداوند میان افراد به عدالت حکم میکند و چنان نیست که حکم افراد بدکار و نیکوکار یکسان باشد. در واقع، هر کسی متناسب با کاری که انجام داده، مستحق پاداش یا مجازات است و خداوند بر خود لازم میداند که عدالت بورزد و هرکسی را به نتیجه اعمالش برساند». (1)
اما مسئله اینجاست که اگر قرار است خداوند عدالت بورزد و حق مظلوم را از ظالم بستاند، چرا در دنیا این کار را انجام نمیدهد؟ و آیا ستاندن حق مظلوم از ظالم در آخرت، فایدهای برای مظلوم دارد یا نه؟ در ادامه در قالب نکاتی، به این دو سؤال میپردازیم.
نکته اول:
انسان موجودی دارای اختیار است که خودش سرنوشت خودش را میسازد و تصمیم میگیرد چه شود. هویت انسان از پیشساخته نیست، بلکه همان است که خودش در طول زندگی میزی را در جامعه دینی نهادینه کرده و وعده داده است که اگر مردم در راه خدا تلاش کنند و حق و عدالت را بر زمین محقق سازند، خداوند نیز آنها را از امداد غیبی بیبهره نمیسازد و از راههای گوناگون مثل ایجاد ترس در دل ظالم یا تقویت روحیه مؤمنان و نترسیدن از قدرت ظالم و … از جبهه عدالتخواه حمایت خواهد کرد. (9) بر این اساس، روشن میشود که خداوند بیتفاوت نیست، اما یکی دیگر از سنتهای الهی در زمین این است که ابتدا باید مردم قیام کنند و سپس خداوند امدادش را برساند و تا زمانی که مردم خودشان اقدام نکنند و از اختیارشان برای ریشهکن کردن ظلم استفاده نکنند، سرنوشت شان تغییر نخواهد کرد. (10) این سنت الهی، همسو باسنت اختیار انسان و سنت امتحان و آزمون او است.
بنابراین، خداوند بیتفاوت نیست و اگر مستقیماً مداخله نمیکند، به این سبب است که سنت آزمون و امتحان الهی و فرصت خود ساختن در دنیا از بین نرود؛ اما دخالت غیرمستقیم خدا، از طریق هدایتگریِ انبیای الهی و اقدامات عدالتخواهانه جامعه دینی و امداد غیبی خدا که به دنبال این قیام و عدالتخواهی نصیب مؤمنان خواهد شد، همیشه پابرجاست.