مبینا ارجمندی
بانک مرکزی پیشنویس جدید ضوابط اجرایی برای تأسیس، فعالیت و نظارت بر شرکتهای پرداختیار را منتشر کرده است؛ سندی که در صورت تصویب، چارچوب تازهای برای فعالیت شرکتهای پرداختیاری و فینتکها ترسیم میکند. این پیشنویس، که جایگزین اسناد عملیاتی پیشین شاپرک خواهد شد، بهطور مستقیم بر آینده بازار پرداختیاری و کسبوکارهای فینتک ایران اثر میگذارد.
تقسیمبندی جدید پرداختیارها در پیشنویس بانک مرکزی
طبق این سند، پرداختیارها به دو نوع تقسیم شدهاند:
-
نوع اول: مجاز به ارائه درگاه پرداخت اینترنتی به کسبوکارهای عمومی و امکان همکاری با چهار PSP.
-
نوع دوم: با موافقت بانک مرکزی میتواند به کسبوکارهای ویژه سرویس دهد و دامنه همکاری خود را تا هشت PSP گسترش دهد.
همچنین در این پیشنویس، الزامات سرمایه ثبتی، ضمانتنامه بانکی، ساختار سهامداری و صلاحیت مدیران به شکل سختگیرانه تعریف شده است.
واکنش فعالان فینتک و صنعت پرداخت
انتشار این پیشنویس واکنش گسترده فعالان فینتک را در پی داشت.
علیرضا یعقوبی، رئیس هیئتمدیره انجمن فینتک، تأکید کرد که بانک مرکزی باید نظرات بازیگران واقعی بازار پرداختیاری را بپذیرد:
«کمیسیون پرداختیاری انجمن دیدگاههای خود را ارائه کرده و امیدواریم این نظرات در نسخه نهایی لحاظ شود. این کار سند را کاربردیتر میکند.»
چالش اصلی؛ سرمایه اولیه و محدودیتهای مدیریتی
یعقوبی سرمایه اولیه ثابت را مانعی برای رشد شرکتهای کوچک دانست:
«تعیین عدد ثابت برای همه پرداختیارها منطقی نیست. بهتر است فرمولی متناسب با گردش مالی یا سود سالیانه طراحی شود. الزام سپرده صد میلیاردی توجیه ندارد و مانع رشد است.»
او همچنین محدودیت مالکیت سهام و نقش مدیران را با واقعیت اکوسیستم استارتاپی ایران در تضاد دانست و خواستار بازنگری شد.
نگاه مدیرعامل جیبیت به سختگیریهای سرمایهای
محمدمهدی شریعتمدار، مدیرعامل جیبیت، نیز با اشاره به کوچکشدن بازار پرداختیاری، سرمایه اولیه ۱۰ و ۱۰۰ میلیارد تومانی را «غیرواقعی و بازدارنده» توصیف کرد:
«بازار پرداختیاری امروز تنها ۷۰ تا ۸۰ شرکت فعال دارد که پنج یا شش تای آنها فعالیت قابل توجه دارند. این مبالغ سنگین، ورود استارتاپهای نوآور را عملاً غیرممکن میکند و رقابت را محدود میسازد.»
او افزود بازگشت چنین سرمایهای در بهترین حالت ۷ تا ۱۰ سال طول میکشد و از نظر تجاری توجیه ندارد.
پیشنهاد سطحبندی جدید خدمات
شریعتمدار خواستار ایجاد سطحبندی جدید برای خدمات پرداختیاری شد: «برای نوع یک و دو که ریسکی ندارند، سرمایه ثبتی باید بسیار پایینتر باشد؛ مثلاً یک میلیارد برای نوع اول و پنج میلیارد برای نوع دوم. در مقابل، اگر نوع سومی تعریف شود که خدمات پرریسکتری مانند ریفاند یا تسویه ارائه دهد، میتوان الزامات سختگیرانهتر و سرمایه بالاتر برای آن در نظر گرفت.»
جمعبندی تحلیلی
پیشنویس جدید بانک مرکزی گامی مهم در بازطراحی مقررات صنعت پرداختیاری است. با این حال، سرمایه اولیه بالا و محدودیتهای مدیریتی از نگاه فعالان فینتک، مانعی بر مسیر رشد استارتاپهای نوآور محسوب میشود. پذیرش پیشنهادهای انجمن فینتک و مدیران شرکتهای پرداختیاری و تعریف سطحبندی منعطف، میتواند هم دغدغههای مدیریت ریسک بانک مرکزی را پوشش دهد و هم به توسعه بازار فینتک ایران کمک کند.
منبع: راه پرداخت