پیروزی روحانی پازل جنگ ترامپ را به هم ریخت
آرمان – امین نایینی: خاورمیانه همچنان روزهای پرتنش خود را سپری میکند؛ منطقهای که به عرصه رقابت و زورآزمایی قدرتهای جهانی و منطقهای تبدیل شده و هرکدام از این بازیگران تلاش میکنند در محیط بهشدت ملتهب خاورمیانه منافع خود را توسعه دهند. با گذشت حدود شش ماه از حضور دونالد ترامپ در قدرت، معادلات پیچیدهتر هم شده، بهویژه روابط رئیسجمهور آمریکا با کشورهای حاشیه خلیجفارس در نوع خود متمایز بوده است. ترامپ که با هدف بهبود اقتصاد ایالات متحده بر سر کار آمده، خلیجفارس را همچون غنیمتی از دلارهای نفتی میبیند و بهدنبال استفاده از ثروتهای بادآورده کشورهای منطقه است. برای بهرهگیری از این فرصت چهبسا افزایش تنش، یک راهکار است؛ موضوعی که بهویژه بعد از آنکه ترامپ در اولین سفر خارجی خود به ریاض آمد و با پادشاه عربستان دیدار کرد، در دستور کار قرار گرفت. ماحصل این سفر اتفاقات مهمی بود، ازجمله قطع روابط عربستان، مصر، بحرین و امارات با قطر و تحت فشار قراردادن این امیرنشین برای تغییر در سیاست خود. البته در پادشاهی سعودی نیز ولیعهدی غیرمنتظره محمد بن سلمان رخ
داد؛ اتفاقاتی که همگی نشان از پیچیدهترشدن و پرتنش شدن خاورمیانه و بهویژه خلیج فارس دارد. بیراه نیست اگر امروز منطقه را به یک انبار باروت تشبیه کنیم که ممکن است تصمیمهای خارج از منطق از سوی هرکدام از بازیگران منطقهای یا فرامنطقهای آتش جنگ را شعلهور کند. در چنین شرایطی ایران هم روزهای پایانی دولت یازدهم را میگذراند. حسن روحانی توانست با وجود همه موانع، تخریبها و چالشهایی که نادرست هم بود، در مقابل رقیب خود در انتخابات پیروز شود؛ اتفاقی که موجب میشود تکلیف سیاست خارجی ایران در سطح کلان برای چهار سال آینده روشن باشد؛ رویکردی مبتنی بر تعامل و دستیابی به منافع از مسیر تدبیر و دیپلماسی، همانند آنچه در چهار سال گذشته رخ داد و چهبسا در چهار سال دوم، روحانی با پشتوانه رأی بالای مردمی با قدرت بیشتری سیاستهای خود را پیش ببرد. اما اینکه یک سیاست خارجی مثبت و قاطع از سوی ایران چه پیشنیازهایی دارد و ایران باید در منطقه پرالتهاب خارومیانه با چه الزاماتی گام بردارد، محل بحث است. در همین چارچوب «آرمان» گفتوگویی با سیداحمد موثقی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، انجام داده است. ایشان لازمه پیشبرد اهداف ایران
را انسجام داخلی میداند و از خطر جنگ در خلیجفارس میگوید. متن کامل این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
در روزهای گذشته انتخاب محمد بن سلمان شاهزاده 31ساله بهعنوان ولیعهد پادشاه عربستان را میتوان بمب خبری خاورمیانه قلمداد کرد؛ موضوعی که برخی از آن بهعنوان کودتا یاد میکنند و عواقب این انتخاب را برای منطقه ناخوشایند میدانند. ارزیابی شما از وضعیت منطقه با این تغییر چیست؟