امروزه آستانه تحمل انسانها به مویی بند است. ما در ترافیک، در محیط کار و در فضای مجازی به سرعت مشتعل میشویم و لحظاتی بعد، این پشیمانی است که مثل خوره به جانمان میافتد. از دید نهجالبلاغه، خشم، لشکری بزرگ از نیروهای شیطان است که عقل را به زنجیر میکشد و انسان را به مرز جنون میرساند.
ابوالقاسم شکوری
مهمترین پیامد خشم از دیدگاه نهجالبلاغه، زوال موقت عقل و تبدیل انسان به دیوانهای عنانگسیخته است: «اَلْحِدَّةُ ضَرْبٌ مِنَ اَلْجُنُونِ…» (تندخویی نوعی دیوانگی است). استدلال امام بسیار منطقی و تجربی است: «لِأَنَّ صَاحِبَهَا یَنْدَمُ» (زیرا صاحب آن پشیمان میشود). خشم، وامی است که با بهره سنگین پشیمانی بازپرداخت میشود. روابط خانوادگی پاره میشود، دوستیها به دشمنی بدل میگردد و اعتمادها دود میشود. پشیمانی، دلیل بر بازگشت عقل است؛ یعنی در لحظه خشم، عقل حضور نداشته است. و هشدار ترسناکتر اینکه: «فَإِنْ لَمْ یَنْدَمْ فَجُنُونُهُ مُسْتَحْکِمٌ» (اگر پشیمان نشود، جنونش پایدار و قطعی است). (حکمت ۲۵۵)
خشم، سربازان نامرئی ابلیس