مشارکت فعال والدین و مدرسه نقشی اساسی در موفقیت تحصیلی، روانی و اجتماعی کودک دارد، اما پیش از بررسی تأثیر این همکاری، باید تعریف درستی از مشارکت فعال داشته باشیم. مشارکت فعال به این معنا نیست که والدین به جای کودک مسئولیتها را بر عهده بگیرند
جوان آنلاین: پرستو فصیح، رئیس دپارتمان روانشناسی مثبت انجمن روانشناسی تربیتی ایران و روانشناس مرکز روانشناسی و مشاوره راز در گفتوگو با «جوان» میگوید: در دنیای امروز، با توجه به تغییرات گسترده اجتماعی و تکنولوژیکی، یکی از مهمترین مهارتهایی که والدین باید به کودکان کلاس اولی خود آموزش دهند، تقویت هوش هیجانی و توانایی حل مسئله است. متن این گفتوگو را بخوانید.
به نظر شما چرا ورود به پایه اول برای کودکان و والدین یکی از مهمترین مراحل زندگی تحصیلی است؟
برای تمام کودکان در سراسر جهان، مدرسه اولین محیط اجتماعی رسمی است که در آن حضور پیدا میکنند. درست است که بسیاری از کودکان قبل از مدرسه، مهدکودک یا پیشدبستانی را تجربه میکنند، اما فضای این مراکز بیشتر مبتنی بر بازی است و آموزش رسمی به شکل جدی در آنها وجود ندارد. در این محیطها، انتظارات زیادی از کودکان نمیرود، اما مدرسه، بهویژه کلاس اول، مرحلهای است که کودک با حجم زیادی از انتظارات، وظایف و فعالیتهای متنوع روبهرو میشود. کودک در این مرحله باید برای ساعاتی از محیط خانواده که امنترین پایگاه زندگی اوست، جدا و وارد یک محیط اجتماعی گستردهتر شود. این محیط اجتماعی قوانین و مقررات خاص خود را دارد و کودک در آن تنهاست، والدین او حضور ندارند و قرار است کودک در آنجا به صورت رسمی آموزش ببیند و یادگیری کند. از کودک انتظار میرود درسها را خوب یاد بگیرد، تکالیفش را انجام دهد و در صورت عدمانجام تکالیف، با پیامدهای آن مواجه شود. علاوه بر این، کودک باید مهارتهای اجتماعی مختلفی را کسب کند، مثلاً بتواند با معلم و اولیای مدرسه ارتباط برقرار کند، دوست پیدا کند، با همکلاسیهایش رابطه مسالمتآمیز داشته باشد و در صورت بروز مشکل، آنها را حلوفصل کند، به همین دلیل، پایه اول تحصیلی برای کودک و خانواده بسیار اهمیت دارد، زیرا انتظارات شناختی، اجتماعی، هیجانی و جسمانی زیادی از کودک وجود دارد. کودک بر اساس این انتظارات، تصویری از تواناییها و خودِ آیندهاش در ذهنش شکل میدهد، اما اغلب نمیداند که آیا میتواند از پس این توقعات برآید یا نه. این عدماطمینان ممکن است موجب ناکامی، اضطراب، نگرانی، ترس، خشم و ناامیدی در کودک و خانواده شود. این مرحله برای والدینی که برای اولین بار فرزندشان وارد مدرسه میشود، اهمیت بیشتری دارد، زیرا آنها تجربه قبلی در این زمینه ندارند و تمام خانواده تحت تأثیر این تغییر بزرگ قرار میگیرند، بهویژه اگر فرزندشان تکفرزند باشد، بنابراین پایه اول به دلیل تأثیر عمیقش بر رشد همهجانبه کودک در جنبههای مختلف زندگی، یکی از مراحل بسیار حیاتی در زندگی تحصیلی و اجتماعی کودک و خانواده است.
نظر به تجربه شما، معمولاً چه تغییرات روانی و اجتماعی در کودکان کلاس اولی دیده میشود؟