اقتصاد۲۴- از زمان وقوع عملیات طوفان الاقصی و به دنبالش جنگ حماس و اسرائیل، عملا سایر موضوعات در سایه قرار گرفته اند که یکی از آنها پرونده فعالیتهای هستهای ایران است. به گزارش شرق، اخیرا موضع گیریهای رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و نیز ادعاهی برخی رسانهها موجب شد تا مناسبات تهران – اژانس دوباره به سرخط اخبار باز گردد. از یک سو گروسی طی مصاحبه با خبرگزاری فرانسه در حاشیه اجلاس «داووس» مدعی شد ایران در حال تنبیه این نهاد بینالمللی بابت اقداماتی است که آمریکا و کشورهای اروپایی مرتکب شدهاند؛ لذا به گفته او تهران همکاری خود با آژانس اتمی را محدود کرده است. شاه بیت سخان گروسی آنجا بود که عنوان داشت، «ایران همکاری با آژانس را به صورت بیسابقهای محدود کرده است و این روشی برای تنبیهکردن ما بابت اتفاقات بیرونی است. وقتی فرانسه یا انگلیس یا ایالاتمتحده کاری انجام میدهد که آنها خوششان نمیآید، گویی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بابت مناقشههایشان با دیگران گروگان میگیرند. این برای ما پذیرفتنی نیست.»
در سوی دیگر فایننشال تایمز هم نوشت که قبل از شروع جنگ اسرائیل و حماس، نشانههایی از تحرک در رویارویی غرب با ایران بر سر برنامه هستهایاش دیده میشد. در ادامه این مطلب آمده است که، «در ماه سپتامبر، دولت بایدن و ایران با مبادله زندانیان موافقت کردند که در آن واشنگتن ۶ میلیارد دلار از پول نفت ایران را هم آزاد کرد. در کنار این توافق، طرفین درباره اقدامات نانوشته کاهنده تنش، از جمله محدود کردن توسعه هستهای ایران، بحث کردند. نشانههایی وجود داشت که نشان میداد ایران سرعت تولید اورانیوم غنی شده را کاهش داده است.»
فایننشال تایمز اذعان دارد که، این درگیری امیدها برای پیشرفت را از بین برد. در مقابل، گزارش دسامبر آژانس بینالمللی انرژی اتمی میگوید تهران میزان تولید اورانیوم غنیشده خود را تا ۶۰ درصد به سطح گزارششده در نیمه اول سال ۲۰۲۳ افزایش داده است. علی واعظ مدیر حوزه ایران گروه بین المللی بحران میگوید متاسفانه محاسبات هستهای میتواند تغییر کند، آن هم به روشهای بسیار مشکلساز. در این میان، فایننشال تایمز به نقل از یک مقام ایرانی که نامش را فاش نکرده، میگوید افزایش غنیسازی پیامی به دولت بایدن بود که به تهران اطلاع داده بود که تا بعد از انتخابات آمریکا درباره موضوع هستهای مذاکره نخواهد کرد. این مقام میافزاید: «اگر آمریکا میخواهد صبر کند، باید عواقب آن را متحمل شود و عواقب آن افزایش غنی سازی خواهد بود.»
با توجه به آنچه گفته شد به نظر میرسد در سال جاری میلادی که سال انتخابات ریاست جمهوری در ایالات متحده آمریکاست، وضعیت پرونده هستهای ایران به تابعی از تحولات ناشی از تداوم جنگ اوکراین، جنگ حماس و اسرائیل و همچنین سایر مناقشات منطقهای وفرامنطقهای بدل شده است. چنانی که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی در بخش دیگری از مصاحبه اش با خبرگزاری فرانسه در حاشیه اجلاس «داووس» درباره تاثیر روابط تهران و واشنگتن در پی تحولات منطقه بر حلوفصل موضوع توافق هستهای به این موضوع اشاره داشت که، «دیپلماسی، دیپلماسی، دیپلماسی چیزی است که به آن نیاز داریم. ما باید به گفتگو ادامه دهیم و از بدتر شدن وضعیت تا حدی که جبران آن ناممکن شود، جلوگیری کنیم.» لذا گروسی احتمال سفر به ایران را رد نکرد.
مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیشتر هم در گفتگو با روزنامه نشنال نیوز، از نگرانی خود در خصوص غنی سازی در ایران گفت و تاکید داشت که جمهوری اسلامی با برنامه غنیسازی اورانیوم خود به سرعت به جلو پیش میرود. گروسی در ادامه این مصاحبه، بر لزوم پایبندی به NPT گفت و تصریح کرد که تهران باید از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) که آن را امضا کرده است، تبعیت کند. آن طور که ایسنا بخشهایی از متن این مصاحبه را بازنشر داده، گروسی مدعی شد که، «ایران تنها کشور غیرهستهای است که اورانیوم را در این سطح بسیار بسیار بالا غنیسازی میکند که بسیار نزدیک به درجه تسلیحاتی است».
با این وجود، رئیس دیدهیان هستهای سازمان ملل اظهار داشت که، «من نمیگویم آنها (تهران) سلاح هستهای دارند، من میگویم که این، کاری حساس است و هنگامی که شما این کار را انجام میدهید، میبایست قوانین را رعایت کنید.» گروسی، مصاحبه اش با نشنال نیوز را اینگونه ادامه داد که، «پافشاری ایران برای غنیسازی اورانیوم در سطوح بالا در شرایطی است که تنشهای بزرگی در خاورمیانه وجود دارد و جنگ در غزه به دشمنی با اسرائیل و متحدانش دامن میزند.» البته مدیرکل آژانس اتمی خاطر نشان کرد که با این حال، مسیر گفتگو با ایران همچنان باز است.