اقتصاد۲۴– فرشاد مومنی اقتصاددان و استاد دانشگاه علامه طباطبایی در نشست شاخه اقتصادی فرهنگستان علوم با موضوع ارز ترجیحی، با بیان اینکه لازمه صحبت کردن راجع به شرایط کشور این است که مساله نرخ ارز در یک ساخت توسعه نیافته را نمیتوان به خودی خود مورد بررسی قرار داد، گفت: در کشوری که با انبوه بحرانهای کوچک و بزرگ و چالشهای نگران کننده روبرو است، نمیشود به صورت جزیرهای به یک قضیه نگاه کرد. مساله بدیهی دیگر این است که وقتی یک سیاست بالغ بر سی سال تکرار میشود و هربار هم شکست خورده و هیچ کدام از وعدهها یش محقق نشده است و ما در در دام نابرابرسازی فزاینده قرار داده، باید ماجرا را از دریچه اقتصاد سیاسی بررسی کنیم.
وی افزود: نشانه ایمان این است که مومن از یک سوراخ دوبار گزیده نشود. این چه ایمانی است که هر سال با وجود گزیده شدن میگویند یک بار دیگر این سیاستها را امتحان کنیم. معنای این تکرر این است منافع فاسد و نامشروعی وجود دارد. برای اینکه به دولت فعلی بر نخورد من از حسن روحانی مثال میآورم. او میگفت یک عده گفتند اگر نرخ ارز را بالا ببریم ایران گلستان میشود، اما نشد. ما متاسفانه دیدیم همان آدم سال بعد همین کار را تکرار کرد. این کارها مطلقا هیچ منطقی ندارد و کشور را دچار آینده هراسی کرده است که آثار آن را در شیوه خروج سرمایه مادی و انسانی از کشور میبینیم. به تصمیم گیران باید توصیه کنیم به بدیهیات اولیه عقلی برگردند یعنی شما قبل از اتخاذ هر سیاستی خود را در برابر فریبها و دستکاریهای واقعیت واکسینه کنید.
در سال ۱۳۶۸ همین وعدهای که به حسن روحانی دادند به مرحوم هاشمی هم پیشنهاد کردند و گفتند نرخ ارز را جهش بده تا به صورت خودکار صادرات افزایش چشمگیر، واردات کاهش و دولت را با وفور ریال مواجه کنید. به این پدیده شوک درمانی میگویند و بنا بر تحلیلهای سطح توسعه شوک وارد کردن سه کارکرد دارد. یکی از این کارکردها گم کردن جهت است، یعنی دولت سیاستهایی را اتخاد میکنند که شرایط اولیه خود را نمیبیند.
کارکرد دوم شوک این است که کوته نگری به بار میآورد، زیرا حس بحران زدگی به دولت وارد میکند و تمام هم و غم آن را بر این میگذارد که امروز را به فردا برساند. چطور میشود در مملکتی که مهندس موسوی در زمان جنگ، معاونت طرحهای دهه اول انقلاب راه میاندازد تا جنگ ما را از امور زیربنایی باز بدارد، بیش از سه سال است که کل سرمایه گذاریهای دولت، استهلاکات موجود را جبران نمیکند و کسی هم چیزی نمیگوید؟ آن کسی که در سازمان برنامه این گزارش را بر ملا کرد، برکنار شد درصورتی که باید به او مدال میدادند.