اقتصاد۲۴ –در روز سهشنبه هفتم بهمن ۱۳۹۹، یکی از روزهای سرد سال و در سردترین بازتاب خبری، پنج نفر از مرزنشینان کشور به خاک سپرده شدند. متین اصلانی فرزند عثمان، یاور اصلانی فرزند لقمان، بیلنا حمدی فرزند صادق، اولایی خدایی فرزند حاتم و فرات خدایی فرزند خورشید، همان پنج نفر از اهالی روستای کوران هستند که جانشان را کف دستشان گرفتند تا نانی برای خانوادهشان مهیا کنند؛ اما این بار با سُرخوردن لباس سفید کوه بر سرشان، نانی بر سفرهشان نیامد و داغی بر دل خانوادهشان نشانده شد. اینبار مرزنشینان منطقه کوهستانی صومای برادوست شهرستان ارومیه گرفتار مصیبت شدند؛ مرزنشینانی که به گفته یکی از مطلعان منطقه، کولبر نبودند. این مقام مطلع به «شرق» گفت: «در آذربایجان کولبری به معنای رسمی آن وجود ندارد و برخی مرزنشینان برای عبور غیررسمی دل به کوه میزنند». عبور رسمی یا غیررسمی برای مرزنشینان همیشه با تهدید بزرگ جان همراه بوده است. آوارشدن بهمن بر سر کاسبکاران مرزی، فقط یکی از مخاطراتی است که مرزنشینان برای کسبوکارشان میپردازند. اگر خطر شلیک گلوله و جراحتهایی را که مسیر بر تن آنها مینشاند نیز نادیده بگیریم، مواجهه با گروهک مسلح مستقر در آن سوی مرزها، مثل پکک، پژاک، کومله و دموکرات را نمیتوان نادیده گرفت. جریانهایی که به گفته احسان هوشمند، پژوهشگر مطالعات قومی، از این کاسبکاران مرزی مالیات میگیرند و خرج فعالیتهایشان میکنند. یعنی این گروهک مسلح تجزیهطلب در نزدیکی مرز مستقر هستند و از کاسبکارانی که کالا حمل میکنند، عوارض میگیرند و با آن پول اسلحه میخرند و به مرزبانان حمله میکنند.
احسان هوشمند، پژوهشگر مطالعات قومی، در گفتگو با «شرق» تأکید کرد: برنامهریزی برای توسعه پایدار مرزها یکی از وظایف و مسئولیتهای ملی دولت است و باید از سوی جامعه مدنی به یک مطالبه ملی مبدل شود. باید برنامه ویژهای برای کاهش شکاف توسعهای در استانهای مرزی و محروم تدوین و اجرائی شود و نباید در برابر مرگ گروهی از جوانان مرزنشین که به کار تجارت مرزی میپردازند، با بیمسئولیتی برخورد کرد. ریاستجمهوری باید معاوناول رئیسجمهوری را مأمور حلوفصل موضوع در دورهای چندماهه کند.
او با بیان اینکه مسئله ما نوع بار این افراد نیست، گفت: موضوع مورد پرسش ما این است که کجای برنامهریزیها و سیاستهای دولت اشتباه بوده که عدهای خود را به آب و آتش میزنند و در مرز تردد میکنند.
حتی اگر کالای آنها قاچاق هم باشد، باید پرسید چرا عدهای برای گذران زندگی خود حاضر هستند تمام مخاطرات مرز را به جان بخرند و کالای قاچاق حمل کنند؟ یعنی با جانشان بازی کنند و از میان کوهها و قلهها، سرما و بوران و بهمن، مین و برخوردهای احتمالی در مرزبانیها بگذرند تا نانی به دست آورند؟ او اظهار کرد: آیا برای مرزنشینان اشتغال ایجاد کردهایم که امروز از آنها توقع داشته باشیم دست به چنین مخاطراتی نزنند؟ چقدر سرمایهگذاری صنعتی و کشاورزی در مناطق مرزی انجام شده است؟ چقدر روی صنعت توریسم در این مناطق کار کردهایم؟ این موضوع که مرز مسئله مسئولان کشوری نیست، کاملا در سیاستهای جاری کشور دیده میشود.