طرح کاهش سقف قابل پیگرد قضایی مهریه از جمله طرحهای جنجالی است که موافقان و مخالفان متعددی را در برابر خود به صف کرده و در نهایت هم در میان جنجالهای مخالف و موافق و در حالی که بنا بود ماجرای کاهش سقف از اصلاح قانون محکومیتهای مالی حذف شود، در مجلس تصویب شد!
جوان آنلاین: طرح کاهش سقف قابل پیگرد قضایی مهریه از جمله طرحهای جنجالی است که موافقان و مخالفان متعددی را در برابر خود به صف کرده و در نهایت هم در میان جنجالهای مخالف و موافق و در حالی که بنا بود ماجرای کاهش سقف از اصلاح قانون محکومیتهای مالی حذف شود، در مجلس تصویب شد! با وجود این حاشیهها، پسلرزههای این طرح همچنان ادامه دارد و هنوز هم کارشناسان حقوقی و کارشناسان حوزه زنان و خانواده نکات سیاه و سفید این طرح را برجسته میکنند و آن را مورد واکاوی قرار میدهند، اما چرا مهریه در کشور ما اینقدر حاشیهساز بوده و چرا چنین چالشهایی بر سر مهریه به عنوان یکی از مهمترین دیون شرعی در سایر کشورها و جوامع اسلامی وجود ندارد؟ ریشههای این ماجرا را باید در عدمفرهنگسازی برای ادای دین مهریه از سوی مرد و به تبع آن غیرمنطقیشدن میزان مهریه از سوی زنان و خانوادهها جستوجو کرد. در سایر جوامع اسلامی مردان در همان ابتدای ازدواج مهریه زنان را پرداخت میکنند، اما در کشور ما به دلیل فرهنگسازی نادرست و عدماصلاح این فرهنگ غلط و بازگشت آن به مسیر شرعیاش، مهریه به چالشی جدی تبدیل شده است. از سوی دیگر شرایط نامناسب اقتصادی و اقتصاد بیمار کشورمان هم مزید بر علت شده و نمایندگان مجلس را بر آن داشته است به جای تمرکز بر حل مسائل اقتصادی و برقراری ثبات مالی در جامعه هرازچندگاه سقف مهریه قابل وصول را تغییر دهند! آنچه در پی میآید حاصل گفتوگوی ما با حسن تردست، وکیل پایه یک دادگستری در واکاوی طرح جدید مجلس برای مهریه و ریشهیابی چرایی معضلشدن یک قانون شرعی است.
در رابطه با طرح جدید مهریه که براساس آن سقف پیگیری قضایی از ۱۱۰سکه به ۱۴سکه کاهش یافته است، این پرسش مطرح میشود که آیا چنین تغییری با فقه و اصول اسلامی مغایرت ندارد؟
این موضوع در حوزه احکام ثانویه قرار میگیرد، زیرا مسئله مهریه در سالهای اخیر به معضلی جدی تبدیل شده و تعداد زندانیان را به دلیل ناتوانی در پرداخت مهریه افزایش داده است. متأسفانه شرایط اقتصادی و اجتماعی خانوادهها نیز بهگونهای شده که همین مسئله، اختلافات زناشویی را تشدید کرده و در برخی موارد زمینه سوءاستفاده را فراهم آورده است. همانطور که قدیمیها میگفتند، جوان هنگام ازدواج «سرش داغش است» و هر شرطی را میپذیرد. فردی که کارمند ساده است، ناگهان مهریهای چندصد یا حتی هزار سکهای قبول میکند. با قیمتهای نجومی امروز، مطالبه چنین مهریهای چه سرنوشتی برای او رقم میزند؟
در خصوص احکام شرعی مرتبط با مهریه و تعهد مرد برای پرداخت این دین به زن چطور، آیا با چنین قانونی حق و حقوق زنان حفظ میشود؟
واقعیت این است که این موضوع مانند یک «چاقوی دولبه» است. از یک طرف باید حقوق زنان حفظ شود، بهویژه زنانی که پس از ۱۰ یا ۲۰ سال زندگی مشترک، ممکن است شوهرشان تصمیم به تجدید فراش بگیرد و آنها پشتوانه خانوادگی یا مالی محکمی نداشته باشند. طبیعی است که باید برای این زنان یک پشتوانه مالی قابل اتکا وجود داشته باشد تا بتوانند زندگی خود را ادامه دهند، اما از طرف دیگر، همین سازوکار در مواردی مشکلات جدی برای مردان ایجاد کرده و به ناعادلانهشدن برخی پروندهها انجامیده است. طرح جدید که بر اساس آن مطالبه بیش از ۱۴سکه میتواند به بازداشت منجر شود، تجربهای تازه است، اما مشکل اصلی جای دیگری است.
از نگاه شما مشکل اصلی کجاست؟
نکته اساسی این است که ما در حوزه نظارت مالی ضعف جدی داریم. در کشورهای توسعهیافته، افراد نمیتوانند داراییهای خود را بهراحتی پنهان کنند، اما در کشور ما این امکان وجود دارد. بارها دیده شده که مردی از نظر مالی بسیار متمول است، اما هنگام مطالبه مهریه، داراییهای خود را مخفی میکند و به دلیل ضعف سیستم نظارتی، امکان کشف اموال او وجود ندارد.