اقتصاد۲۴- تأیید خشکسالی در افغانستان از سوی مقامات ایرانی شاید نشان از عدم درک درست آنها از معاهده ۱۳۵۱ داشته باشد. پس از بازدید هیئت ایرانی از ایستگاه سنجش آب دهراود، برخی از مقامات ایرانی خشکسالی افغانستان را تأیید کردند و برخی از حلوفصل پرونده هیرمند و بستهشدن پرونده مناقشه آبی ایران و افغانستان خبر دادند؛ اما تأیید هرکدام از مقامات ابعاد مختلفی را به ذهن متبادر میکند که درنهایت منافع ملی ایرانیان را به چالش میکشد.
اخیرا چند نفر از نمایندگان مجلس ایران برای بازدید از سدهای افغانستان به این کشور سفر کردهاند و اظهاراتی جالب به زبان آوردهاند. محمود نبویان، یکی از این نمایندگان مجلس به مهر گفته است: «اخیرا جمعی از مسئولان ما برای بازدید به آن منطقه رفتند و ملاحظه کردند که آب زیادی در آنجا وجود ندارد که به مرزهای ایران برسد. سد کجکی افغانستان ۷۰۰ کیلومتر با مرز ما فاصله دارد و، چون در این فاصله خشکسالی وجود دارد، آبی باقی نمیماند که به مرزهای ایران برسد».
او در ادامه تأکید کرده بود که «درباره وقوع درگیری در مرز ایران و افغانستان که چند مورد پیش آمده بود هم با آنان بحث و تبادلنظر شد و گفتند سیاست ما روشن است و اگر مأموری در مرزها برخوردی کرده باشد، بهشدت توبیخ میشود». اظهارات نمایندگان مجلس ایران درباره وضعیت آبی افغانستان در شرایطی مطرح میشود که پیش از این، مواضع مشابهی از سوی برخی مقامات اجرائی مطرح شده است. مواضع برخی از مقامات ازجمله معاون اجرائی رئیسجمهور و معاون استانداری سیستانوبلوچستان نشان از عدم شناخت و درک صحیح از مفاد معاهده ۱۳۵۱ دارد. رویکردهای هیدروپلیتیکی، سیاستهای کشاورزی افغانستان و افزایش سطح زیر کشت خشخاش در حوضه آبریز هیرمند، نیاز آبی اراضی اطراف این حوضه را بهشدت افزایش داده است؛ به همین علت شاهد احداث تعداد درخور توجهی کانالهای انحراف آب منشعب از رودخانه هیرمند به اراضی کشاورزی هستیم که این مسئله باعث شده میزان آب جاری به پاییندست کاهش یابد. درواقع تنش آبی در پاییندست بند کمالخان امری برنامهریزیشده و دلخواه طالبان با سیاست اشاعه پشتون است.
این مسئله با هدف کوچ اجباری ساکنان ولایت نیمروز و مهندسی اجتماعی رقم خورده است و دلیل قابلقبولی برای پذیرش از سوی طالبان نیست. از طرفی تصاویر ماهوارهای فصل پاییز و زمستان ارتفاعات افغانستان نشان میداد که ۴۰ درصد حوضه آبریز هیرمند پوشیده از برف است.