جنگ اخیر یک واقعیت تلخ را نشان داد؛ پدافند آینده فقط موشک بیشتر نیست، شبکهای زنده و پراکنده است.
جنگ اخیر برای پدافند هوایی ایران بیش از آنکه یک نبرد میان موشک و هواپیما باشد، یک آزمون بزرگ برای معماری دفاع هوایی کشور بود. سالها تصور میشد ترکیبی از سامانههای بردبلند، میانبرد و کوتاهبرد میتواند یک چتر دفاعی چندلایه ایجاد کند؛ اما میدان واقعی جنگ همیشه با نمودارهای روی کاغذ تفاوت دارد. دشمن همزمان با حمله به اهداف مشخص، تلاش میکند رادارها را کور کند، ارتباطات را مختل کند، اهداف کاذب ایجاد کند و پدافند را وادار کند منابع محدود خود را در چند جهت تقسیم کند.
همین جاست که مفهوم «پدافند هوایی» تغییر میکند. پدافند مدرن دیگر یک سامانه موشکی نیست؛ یک شبکه است. رادار فقط یکی از گرههای این شبکه است، پرتابگر یک گره دیگر، مرکز فرماندهی گرهای دیگر و ارتباط میان آنها چیزی است که همه این اجزا را به یک سیستم رزمی تبدیل میکند. اگر یکی از این حلقهها از بین برود، ممکن است کل سامانه از بین نرود؛ اما اگر ارتباط میان حلقهها قطع شود، حتی پیشرفتهترین موشک نیز ممکن است در جای خود باقی بماند و هیچگاه شلیک نشود.