به گزارش ایرنا، برای نخستین بار محدودهای از زیستگاههایی که امروز تحت عنوان پارک ملی گلستان شناخته میشود ۱۹ مردادماه ۱۳۳۶ به عنوان منطقه حفاظت شده با نام «آلمه و ایشکی» تحت مدیریت سازمان شکاربانی گرگان و گنبدکاووس قرار گرفت و سپس با تغییر، اصلاح قوانین و مقررات و تبدیل شکاربانی به سازمان حفاظت محیط زیست در سال ۱۳۵۳ به عنوان پارک ملی مصوب شد.
پارک ملی گلستان به عنوان نخستین پارک ملی ایران است که از سال ۱۳۵۴ در فهرست میراث جهانی یونسکو به عنوان یکی از ۵۰ ذخیرهگاه محیط زیستی کره زمین ثبت شد و به دلیل موقعیت جغرافیایی، توپوگرافی و رویشگاهی شامل طیف وسیعی از زیستگاهها، اکوسیستمها و رویشگاههای تپه ماهوری با عناصر شاخص ایرانی تورانی مانند درخت تاغ، گونه آهوی ایرانی، قوچ و میش، رویشگاههای هیرکانی با عناصری مانند درخت راش، گونه جانوری مرال و زیستگاههای کوهستانی با عناصری مانند درخت ارس و گونههای پلنگ ایرانی و کل و بز است.
مناطق مختلف پارک ملی گلستان به واقع ذخیرهگاهی مهم از گونههای مختلف گیاهی محسوب میشود که از جمله این مناطق آلمه است که به دلیل شرایط اقلیمی خاص و خاک حاصلخیز، زیستگاه گونههای گیاهی و جانوری متنوعی است و پوشش گیاهی آن از جمله علفزارها، جنگلهای معتدل و گونههای خاصی از گلها، این منطقه را به یک اکوسیستم منحصر به فرد تبدیل کرده است.
رویش زعفران وحشی در منطقه آلمه پارک ملی گلستان نشاندهنده سلامت اکوسیستم و وجود شرایط مناسب برای رشد گیاهان دارویی و کمیاب در این پارک است و گونههای شاخص دیگری مانند لاله واژگون و شقایق هم در فصول خاص در این منطقه قابل مشاهده هستند.
این پارک به عنوان بزرگ ترین و قدیمی ترین پارک ملی کشور با مساحت حدود ۹۲ هزار و ۸۹۷ هکتار در حوزه سرزمینی شهرستان گالیکش در شرق استان گلستان واقع است و بخشی از آن در خراسان شمالی و استان سمنان قرار دارد و دارای سه نوع آب و هوای متفاوت خشک، نیمه خشک و نیمه مرطوب و پوشش گیاهی متنوع از استپ خشک تا جنگل انبوه است.
به گفته معاون محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان، پارک ملی گلستان به دلیل شرایط خاص و منحصر به فرد زمین شناختی که در محل تلاقی دو زون البرز و کپه داغ واقع شده از منظر بوم شناختی اکوتوریسم محسوب شده که به همین دلیل از غنای زیستی منحصر به فرد و از تنوع زیستگاهی متنوعی برخوردار است.
سیدمجتبی حسینی افزود: این ذخیرهگاه زیست کره دارای زیستگاههای کوهستانی، جنگلهای پهن برگ هیرکانی تا زیستگاههای دشتی و تپههای پوشیده از درختان و درختچههای سوزنی برگ است که این تنوع زیستگاهی از دیرباز باعث جلب توجه محققان و پژوهشگران و طبیعت گردان شده است.
وی ادامه داد: وجود بیش از هزار و ۳۶۰ گونه گیاهی از خانوادههای مختلف و حضور پستانداران شاخص نظیر پلنگ، خرس قهوه ای، گرگ، کفتار، روباه، گربه جنگلی، سیاه گوش و گربه وحشی و پرندگانی مانند عقاب طلایی، عقاب مارخور، عقاب دشتی، هما، دال قهوهای، دال سیاه، شاهین و قرقی و انواع پرندگان خانواده گنجشک سان و سایر خانوادههای پرندگان و انواع حشرات ارزشهای زیستی این پارک ملی را مضاعف کرده است.
معاون اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان گفت: پارک ملی گلستان با توجه به غنای زیستی از ظرفیتهای متنوع گردشگری، پژوهشی و خدمات اکوسیستمی برخوردار است به عنوان نمونه منبع تامین آب آشامیدنی بیش از ۱۰۰ روستا و شهر حاشیه پارک محسوب میشود.حسینی بیان کرد: با توجه به اهمیت پارک ملی گلستان، طرح مطالعات مدیریت جامع این پارک انجام و تصویب و برای رضایت علاقمندان هفت تفرجگاه در آن دیده شده که به زودی اقدامات اجرایی و بهرهبرداری از آن آغاز خواهد شد.
کمبود نیروی انسانی و فرسودگی ناوگان حمل و نقل ۲ چالش بزرگ پارک ملی گلستان
وی کمبود نیروی انسانی در بخش اجرایی و کارشناسی را مهمترین چالش مدیریت پارک ملی گلستان دانست و گفت: اگر به زودی برای آن چارهای اندیشیده نشود مشکلات دوچندان خواهد شد در کنار آن چالش دیگر پارک فرسودگی ناوگان حمل و نقل و کمبود اعتبار لازم در بخش تجهیزات انفرادی است.
معاون اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان افزود: با اجرای طرحهای آموزشی در سالهای اخیر در جوامع محلی و ارتقای فرهنگ محیط زیستی و مشارکت علاقمندان و همیاران در امر پایش از نقاط پرخطر حریق در حاشیه جاده عبوری و به کارگیری نیروهای داوطلب آتشبان، آمار حریق سالجاری کم شده و در موارد خاص در کوتاهترین زمان اقدام لازم برای اطفا صورت گرفته است.
حسینی اظهارکرد: حفاظت مشارکتی از جمله طرحهایی است که سازمان حفاظت محیط زیست با همراهی جوامع محلی و علاقمندان در حال نهادینه سازی آن است و با تدوین دستورالعملها و آیین نامههای مربوطه در پی اجرای آن هستیم.
وی گفت: جاده عبوری از تهدیدات انکارناپذیر پارک ملی گلستان است که تصویب جاده جایگزین واریانس شمالی در هیات وزیران ۲ دولت نشان از اهمیت آن دارد که اجرای آن در وزارت راه و شهرسازی مغفول مانده لذا با توجه به قوانین و مقررات جاده فعلی دارای محدودیتهایی است که خودروهای عبوری باید به آن توجه کنند.وی ادامه داد: وزارت راه نیز با نصب تابلو سرعت مطمئن ۶۰ کیلومتر در ساعت این محدودیتها را به اطلاع عموم برساند، همچنین نصب تیر چراغ برق نیز با توجه به نبود زیرساخت خطوط انتقال و ضوابط مصوب در پارک ملی با محدودیتهای قانونی و کارشناسی روبرو است.
پارک ملی گلستان قلب تپنده حیات وحش شمال شرق ایران
مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان هم با تاکید بر ضرورت حفاظت از پارک ملی گلستان به عنوان میراث طبیعی پیشگام ایران، گفت: این پارک به عنوان نخستین پارک ملی کشور، منطقهای است که نه تنها برای استان بلکه برای کل میراث طبیعی جهان، یک گنجینه بیبدیل و یک اکوسیستم استراتژیک محسوب میشود.
قدیر حسنزاده افزود: پارک ملی گلستان با دارا بودن تنوع زیستی منحصر به فرد از گونههای در حال انقراض گرفته تا پوشش گیاهی متنوع و چشماندازهای بکر تنها یک منطقه حفاظتشده نیست، بلکه قلب تپنده حیات وحش در شمال شرقی ایران است.وی حفاظت از پارک ملی گلستان را فراتر از یک وظیفه اداری، یک مسوولیت اخلاقی و ملی در برابر نسلهای آینده دانست و بیان کرد: در این مسیر بر سه محور اصلی کنترل و پایش مستمر، مدیریت تعارضات و آموزش و مشارکت عمومی تمرکز داریم.
مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان گفت: تقویت نظارتهای میدانی برای جلوگیری از هرگونه فعالیت غیرمجاز و آسیب به زیستگاهها، تلاش برای ایجاد تعادل میان نیازهای جوامع محلی و ضرورتهای حفاظتی پارک در حال انجام است و باور داریم که حفاظت از طبیعت بدون حضور فعال و آگاهانه مردم و سازمانهای مردمنهاد میسر نخواهد بود.
وی از تمام همکاران، فعالان محیط زیست بهویژه جوامع محلی حاشیه پارک که در کنار سازمان محیط زیست برای صیانت از این ریههای سبز تلاش میکنند قدردانی و ابراز امیدواری کرد با تکیه بر نگاه علمی و همکاریهای بینبخشی، شکوه و عظمت پارک ملی گلستان برای همیشه حفظ شود.
استان گلستان با داشتن مناطق حفاظتشده جهاننما، هیرکانیا، لوه، زاو و پارک ملی گلستان و همچنین هفت منطقه شکار و تیراندازی ممنوع به نامهای پالیزان، عزیزآباد، نیشاک، سیاهمرزکوه، چمنساور، صوفیکم و گمیشان در کنار سه تالاب بینالمللی آلماگل، آلاگل و آجیگل و سایر زیستگاههای آبی شاخص، میزبان ۸۳ گونه پستاندار، ۳۸۰ گونه پرنده، ۵۶ گونه خزنده، هشت گونه دوزیست و ۶۰ گونه ماهی است.
بیشترین زیست گونههای گیاهی و جانوری استان مربوط به پارک ملی گلستان به عنوان نخستین پارک ملی کشور با داشتن ۲ زیستگاه جنگلهای هیرکانی و بومسازگان (اکوسیستم) ایرانی- تورانی است طوری که بیش از هزار و ۳۶۰ گونه گیاهی، هزار و ۱۰۰ گونه حشره، ۱۵۰ گونه پرنده، ۶۹ گونه پستاندار، ۲۴ گونه خزنده و دوزیست و ۱۰ گونه ماهی در عرصههای جنگلی و مرتعی و منابع آبی این ذخیرهگاه زیستکره شناسایی شدند.