آیا مترجم ماشینی میتواند روح ادبیات را بازآفرینی کند؟
وقتی هوش مصنوعی به سراغ مارسل پروست میرود
پیشرفت هوش مصنوعی، این بار به یکی از حساسترین عرصههای فرهنگ یعنی ترجمه ادبی رسیده است. استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در ترجمه شاهکارهای ادبی، از جمله آثار مارسل پروست، موافقان و مخالفان بسیاری دارد؛ برخی آن را دستیار مترجم میدانند و برخی دیگر معتقدند هیچ الگوریتمی قادر به انتقال ظرافت، موسیقی و جان ادبیات نیست.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از لیت هاب، با گسترش حضور هوش مصنوعی در صنایع مختلف، اکنون ترجمه ادبی نیز به یکی از میدانهای اصلی این تحول فناوری تبدیل شده است؛ تحولی که پرسشی مهم را پیش روی مترجمان و ناشران قرار داده است: آیا ماشین میتواند اثری ادبی را با همان ظرافت و زیبایی یک مترجم انسانی به زبان دیگر منتقل کند؟ این بحث پس از آن شدت گرفت که اندرو راثول، مترجم جلد پنجم مجموعه هفتجلدی «در جستوجوی زمان از دسترفته» اثر مارسل پروست، از بهرهگیری از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و نرمافزار Wordscope در فرآیند ترجمه خود سخن گفت.
راثول که ترجمهاش در مجموعه جدید انتشارات آکسفورد منتشر خواهد شد، میگوید این ابزارها با نمایش همزمان متن اصلی، ترجمههای پیشین و پیشنهادهای موتورهای ترجمهای مانند چتجیپیتی (ChatGPT) بخش قابل توجهی از بار ذهنی مترجم را کاهش میدهند. به گفته او، هوش مصنوعی جایگزین مترجم نیست، بلکه تنها گزینههایی را پیشنهاد میکند و انتخاب نهایی همواره بر عهده مترجم انسانی باقی میماند.