یک میلیون و ۷۰۰ هزار جریمه برای نداشتن کلاه ایمنی، صدها هزار تخلف در تونل و پیادهرو، مرگ ۳۰۵ موتورسوار در کمتر از یک سال و ترافیکی فراتر از ظرفیت پایتخت؛ اینها فقط عدد نیستند
جوان آنلاین: یک میلیون و ۷۰۰ هزار جریمه برای نداشتن کلاه ایمنی، صدها هزار تخلف در تونل و پیادهرو، مرگ ۳۰۵ موتورسوار در کمتر از یک سال و ترافیکی فراتر از ظرفیت پایتخت؛ اینها فقط عدد نیستند، روایت تلخ خیابانهای تهرانند. روایت جوانانی که میان فشار زندگی، سرعت و بیاحتیاطی، آرامآرام به آمار مرگهای شهری اضافه میشوند.
تهران، شهری که نبض زندگی در آن با صدای موتور، بوق و عبورهای شتابزده میتپد، سالهاست با بحرانی خاموش دستوپنجه نرم میکند؛ بحرانی که نامش «تصادفات موتورسیکلت» است، اما پیامدهایش فراتر از یک حادثه ساده ترافیکی است.
بر اساس آمارهای اعلامشده از سوی سرهنگ رابعه جوانبخت، رئیس مرکز جامع برخط پلیس راهور تهران بزرگ در گفتوگو با «جوان» از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون، بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار مورد اعمال قانون تنها به دلیل استفاده نکردن از کلاه ایمنی ثبت شدهاست؛ رقمی که نشان میدهد بیتوجهی به ابتداییترین اصل ایمنی، همچنان یکی از جدیترین معضلات پایتخت است. به گفته این فرمانده پلیس ضربه مستقیم به سر، مهمترین عامل مرگ موتورسواران در تصادفات است؛ ضربهای که در بسیاری از موارد، تنها با یک کلاه ایمنی استاندارد قابل پیشگیری بوده، اما سهلانگاری، آن را به حکم مرگ تبدیل کردهاست.
شهری فراتر از ظرفیت
نگاهی به آمار کلان حملونقل کشور، عمق بحران را آشکارتر میکند. در حال حاضر، بیش از ۱۹ میلیون و ۶۱۴ هزار دستگاه خودرو در کشور پلاک شدهاست که از این تعداد، ۴ میلیون و ۷۰۹ هزار دستگاه، معادل ۲۴ درصد کل خودروهای کشور، در تهران تردد میکنند.
در کنار این حجم خودرو، پایتخت میزبان حدود ۴ میلیون و ۷۰۰ هزار دستگاه موتورسیکلت نیز هست؛ آماری که نشان میدهد تهران، عملاً زیر فشار همزمان خودروها و موتورسیکلتها نفس میکشد. این در حالی است که بیش از ۴ هزار و ۵۰۰ کیلومتر از معابر اصلی و فرعی پایتخت، تنها ظرفیت عبور حدود ۸۰۰ هزار خودرو با سرعت متوسط ۳۰ کیلومتر در ساعت را دارند؛ ظرفیتی که سالهاست از آن عبور شده است. از سوی دیگر، روزانه حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار خودرو وارد تهران میشود که تنها ۹۰۰ هزار دستگاه از آن خارج میشوند. به این ترتیب، هر روز نزدیک به ۶۰۰ هزار خودرو به عنوان بار اضافی، به تراکم ترافیکی شهر افزوده میشود. در چنین شرایطی، موتورسواران ناگزیر در فضای متراکم، پرتنش و بینظم شهری حرکت میکنند؛ فضایی که کوچکترین خطا، به حادثهای بزرگ تبدیل میشود.
تخلف؛ عادتی که به فاجعه ختم میشود
بررسی آمارهای پلیس راهور نشان میدهد بخش عمدهای از تصادفات، ریشه در تخلفهای تکرارشونده دارد؛ تخلفهایی که برای بسیاری از موتورسواران، به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شدهاست. به گفته سرهنگ جوانبخت در سال جاری:
۴۲۷ هزار مورد عبور از محل ممنوع
۲۶۳ هزار مورد تردد در خطوط ویژه
۱۳۴ هزار مورد عبور و توقف در پیادهرو ثبت شدهاست.
تونلها، بهدلیل لغزندگی مسیر و محدودیت دید، از خطرناکترین نقاط برای موتورسواران هستند. خطوط ویژه نیز که برای عبور امن طراحی شدهاند، به مسیرهای پرریسک تبدیل شدهاند. عبور از پیادهروها نیز مستقیماً امنیت عابران را تهدید میکند.
جوانان؛ قربانیان اصلی
طبق اعلام سرهنگ جوانبخت، ۴۳ درصد جانباختگان موتورسوار در تهران، در بازه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال قرار دارند. این گروه سنی، به دلیل هیجانطلبی، تمایل به سرعت و ریسکپذیری بالا، بیش از سایر گروهها در معرض مرگ قرار دارد. بسیاری از این جوانان، موتورسیکلت را ابزار کار، معاش و تخلیه فشارهای روانی میدانند؛ ابزاری که گاه به بهای جانشان تمام میشود.
شبهای خطرناک پایتخت
براساس گزارش سرهنگ جوانبخت تحلیل ساعات وقوع تصادفات فوتی نشان میدهد بازه ۲۰ شب تا ۴ بامداد، مرگبارترین ساعات برای موتورسواران است.
ساعت ۲۰ تا ۲۳: خستگی، کاهش تمرکز و عجله
ساعت ۲۴ تا ۴: سرعت غیرمجاز، لاییکشی و تفریح پرخطر که در این ساعات، خیابانها به میدان رقابت مرگ تبدیل میشوند.
بزرگراه؛ صدرنشین مرگ
آمار محل وقوع تصادفات فوتی:
۵۴ درصد بزرگراهها
۴۰ درصد خیابانهای اصلی
۶ درصد سایر معابر از همینرو سرعت بالا و نبود حاشیه امن، بزرگراهها را به خطرناکترین نقاط برای موتورسواران تبدیل کردهاست.
وسیلهای بدون سپر
موتورسیکلت فاقد هرگونه حفاظ فیزیکی است. حتی برخورد با یک مانع کوچک یا حیوان، میتواند مرگبار باشد.
نمونه تلخ آن، موتورسوار جوانی است که پس از برخورد با یک گربه زمین خورد، محل حادثه را ترک کرد و ساعتی بعد جان باخت؛ حادثهای که نشان میدهد مرگ همیشه در تصادفهای بزرگ رخ نمیدهد.
سهم موتورسیکلت در مرگهای کشور
بررسی آمار پنجساله تصادفات نشان میدهد: ۴۶ درصد تصادفات منجر به فوت در کشور، مربوط به موتورسواران است. در تهران نیز، طبق آمار رسمی
۴۴ درصد فوتیها موتورسوار
۳۷ درصد عابر پیاده
۱۹ درصد خودرو را شامل میشوند.
همچنین سال گذشته ۲۷۴ موتورسوار در سوانح رانندگی جان باختند، اما این رقم از ابتدای امسال به ۳۰۵ نفر رسیدهاست؛ افزایشی نگرانکننده که از تشدید بحران حکایت دارد.