به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، قرآن کریم در آیات ۲۳ تا ۳۲ سوره جاثیه، یکی از خطرناکترین عوامل سقوط انسان را معرفی میکند، عاملی که نه از بیرون، بلکه از درون انسان سرچشمه میگیرد. این آیات، مسیر انحراف کسانی را ترسیم میکند که به جای اطاعت از خدا، خواستههای نفس را معیار حق و باطل قرار میدهند. نتیجه چنین انتخابی، انکار قیامت، بیاعتنایی به آیات الهی و گرفتار شدن در عذاب جاودانه است.
بنابر روایت فارس، علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، این بخش از سوره را تحلیلی عمیق از منشأ انحراف فکری و اخلاقی انسان میداند و نشان میدهد که انکار معاد، بیش از آنکه ناشی از نبود دلیل باشد، محصول اسارت در برابر هواهای نفسانی است.
هواپرستی، خطرناکتر از بتپرستی است
آیات با جمله تکاندهنده «أَفَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ» آغاز میشود، آیا دیدی کسی را که هوای نفس خود را معبود خویش قرار داده است؟
مقصود از «اله» در این آیه، چیزی است که انسان در برابر آن تسلیم م حق علیه شما سخن میگوید. در نگاه المیزان، تعبیر «ینطق» کنایه از روشن بودن اسناد الهی است؛ گویی خود پرونده اعمال انسان زبان میگشاید و هیچ مجالی برای انکار باقی نمیگذارد.
در مقابل، کسانی که در دنیا آیات الهی را به استهزا گرفتند، در قیامت با جملهای دردناک روبهرو میشوند «الْیَوْمَ نَنْسَاکُمْ کَمَا نَسِیتُمْ لِقَاءَ یَوْمِکُمْ هَذَا» امروز شما را وا میگذاریم، همانگونه که دیدار چنین روزی را فراموش کردید.
علامه طباطبایی تأکید میکند که نسبت دادن «فراموشی» به خدا، به معنای غفلت نیست؛ بلکه کنایه از محروم کردن آنان از رحمت و لطف الهی است؛ همان رحمتی که خود در دنیا با بیاعتنایی به حق، از آن روی گردان شدند.
در مجموع، آیات ۲۳ تا ۳۲ سوره جاثیه، زنجیرهای منسجم از عوامل سقوط انسان را ترسیم میکند، از هواپرستی آغاز میشود، به انکار معاد و بیاعتنایی به آیات الهی میرسد و سرانجام به حسرت و عذاب قیامت ختم میشود.
پیام اصلی این آیات آن است که انحراف، پیش از آنکه یک مشکل علمی باشد، یک بیماری قلبی و اخلاقی است. هرگاه انسان خواستههای نفس را جایگزین فرمان خدا کند، حتی روشنترین دلایل نیز او را به حقیقت نخواهد رساند، اما اگر دل در برابر حق خاضع باشد، راه هدایت همیشه گشوده خواهد ماند.