اقتصاد۲۴- میرا قربانی فر- سال ۱۴۰۳ در حالی به پایان میرسد که منطقه آبستن حوادث بسیار است و یکی از پیچیدهترین دورانهای سیاست خارجی و داخلی برای جمهوری اسلامی رقم خورده است. در داخل کشور سقوط بالگرد رئیس جمهور، منجر به انتخابات زودهنگام شد و همزمان نیز سطح تقابل ایران و اسرائیل پس از سالها تخاصم غیرمستقیم به درگیری نظامی مستقیم کشید.
در عین حال تغییرات بنیادین در سوریه و لبنان منجر به تغییراتی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران شد. در این بین، اما دولت مسعود پزشکیان در شرایطی که تلاش میکرد بر طبل وفاق بکوبد دچار چالشهای جدی نیز شد.
مجموعه این عوامل باعث شد تا به سراغ حشمت الله فلاحت پیشه، سیاستمدار، تحلیلگر سیاسی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی و نماینده دورههای هفتم، هشتم و دهم مجلس و رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس برویم و نظرات او درباره آن چه در کشور رخ داده را جویا شویم.
* سال ۱۴۰۳ شاید یکی از عجیبترین سالها در دو دهه اخیر برای جمهوری اسلامی بود، چون بعد از دهه ۶۰ با دورانی مواجه شد که رئیس جمهور، کارش را به پایان نبرد و بهنوعی انتخابات زودهنگام در کشور داشتیم و در عین حال از ۳۰ اردیبهشت با سلسله اتفاقهای پیاپی چه در سیاست داخلی و چه در سیاست خارجیمان مواجه شدیم. در سیاست خارجی هم اتفاقهایی رخ داد که شاید منتظرش نبودیم. با توجه به وقایعی که رخ داده است، ارزیابی شما از سال ۱۴۰۴ چطور است؟ بهنظر شما آیا با روند عجیبتری مواجه میشویم و آیا این تغییر بیشتر میشود؟ مسئله دیگر این که در سیاست خارجی که الان داریم، جایگاه مذاکره بهمفهوم مذاکره و گفتوگو را با توجه به تحولات اوکراین و روسیه چطور میبینید؟
– مهمترین اتفاقی که در سال ۱۴۰۳ پیش آمد، متاسفانه سقوط بالگرد رئیس جمهور بود که منجر به برگزاری انتخابات فوق العاده شد. منتها همین انتخابات میتوانست تبدیل به فرصت برای افزایش امید در جامعه شود؛ چرا که دیدیم بعد از چند انتخابات سرد، بهویژه انتخابات غیر قابل دفاع مجلس که مشارکت بعضا تا ۲۷ درصد در دوره دوم تهران کاهش پیدا کرده بود، مردم امیدوار شدند که رای بدهند و این رای نیز رای به تغییر باشد.
حقیقتا نیز مجموعه دادههای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و بهویژه خارجی نشان میداد که کشور نیازمند تغییرهای جدی است.
ولی معتقد هستم که این شور و شوق انتخاباتی فدای سوءاستفاده مدیران حاضر در صحنه شد و آقای پزشکیان کابینهای چید که حدود ۷۰ درصد وزرای کابینهاش اصلا به او رای نداده بودند و لذا اعتقادی به تغییر نداشتند. از طرفی بههرحال در حوزهای که میتوانست انتخابهای بهتری صورت دهد، بهویژه در حوزه اقتصادی، انتخابهای ضعیفی داشت؛ لذا دیدیم مثلث وعدههای انتخاباتی پزشکیان عملا تحقق پیدا نکرد؛ مثلی که عبارت بود از اصلاحات سیاسی اجتماعی در داخل، تنشزدایی در خارج و اصلاحات ملموس اقتصادی.
آقای پزشکیان اسم کابینه خود را وفاق گذاشت و معتقد هستم او و تیمی که تحت عنوان تیم راهبردی تشکیل داده بود، دنبال این بودند که برای عقب نشینی خودشان در مقابل رقبای شکست خورده، اسم انتخاب کنند و این اسم را وفاق نامیدند.
کما این که هر چه زمان گذشت، مشخص شد وفاق، فقط زمینه را برای سوء استفاده مدیران نالایق فراهم کرد. مناصب به کسانی رسید که سابقه عملکرد مدیریتی مناسبی نداشتند و دیدیم بهویژه در حوزه اقتصادی، بزرگترین ناترازیها در زمان پزشکیان شکل گرفت.
در زمینه سیاست خارجی هم معتقد هستم پزشکیان میتوانست با راهبرد عملیاتی در سیاست خارجی، وارد عرصه سیاسی دنیا شود ولی دیدیم ایشان فقط بر همان افراطگریهای گذشته، اسامی جدیدی گذاشت؛ لذا دولت پزشکیان با یک طرح عملیاتی در سیاست خارجی وارد عرصه نشد؛ بنابراین خیلی از فرصتهای تنشزدایی نیز از بین رفت و حالا کار به اینجا کشید که به هر حال ترامپ رای آورد و اکنون او دوباره در کاخ سفید است و مشخص شد با آمدن ترامپ، عملا فضای مذاکره بسته میشود.
در چنین شرایطی میبینیم که آقای پزشکیان، سال را در حالی به پایانبرد که قفل جدی در تنشزدایی از طرف ترامپ بسته شده است.