اقتصاد ۲۴- در تهران برای تعادلبخشی عرضه و تقاضا طبق نیازسنجیهای صورت گرفته، ماهانه به حداقل ۷ هزار واحد مسکونی جدید نیاز است. کارنامه سازندهها طی ماههای گذشته از سال جاری حدود نصف این رقم بوده است. این رکود، تاوان هفتم سفتهبازی ملکی است.
آمار رسمی از تیراژ ساخت وساز در چهارماه نخست ۱۴۰۰ نشان میدهد: رکورد ۱۶ ساله رکود ساختمانسازی در سال ۹۹، شکسته شد و ساختمانسازی در تهران از وضعیت «قرمز» به «بنفش» تغییر وضعیت داد. آمار رسمی تیراژ خانهسازی در تهران، «شروع به ساخت» ۱۴ هزار و ۷۰۰ واحد مسکونی در چهارماه نخست امسال را نشان میدهد که کمترین میزان عرضه از سال ۸۳ به بعد است. حجم ساختوساز در مناطق ۲۲گانه شهر تهران طی چهارماه ابتدایی امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته معادل ۱۷ درصد افت کرده است.
کاهش تیراژ ساختوساز از ابتدای سال جاری تا پایان تیرماه از آن جهت دارای اهمیت است که سال گذشته کارنامه آپارتمانسازی در شهر تهران رکورددار رکود ساختوساز طی ۱۶ سال گذشته بود، اما اکنون که تیراژ ساختوساز نسبت به رکورد سال گذشته نیز مجددا افت کرده یک پیام مهم را برای بازار ساختوساز شهر تهران مخابره میکند و آن اینکه ساختمانسازی در وضعیت فراقرمز یعنی «بنفش» قرار گرفته است.
آمارهای مربوط به ساخت واحدهای مسکونی در ۱۷ سال اخیر نشان میدهد، سال ۹۹ سردترین بازار به لحاظ تیراژ ساختمانی بوده که در آن کمترین میزان از ساخت مسکن به ثبت رسیده است. سال گذشته تنها ۵۳ هزار و ۴۰۰ واحد مسکونی در شهر تهران مجوز ساخت دریافت کردند که این میزان از سال ۸۳ تاکنون که دادههای مربوط به تیراژ سالانه ساخت مسکن ثبت میشود در حوزه ساختوساز نشاندهنده رکورد بیسابقه در رکود ساختمانی بود تا اینکه روند نزولی ساختوساز در سال جاری، رکورد جدیدی از رکود را از خود برجای گذاشت.
بررسیهای انجام شده نشان میدهد با توجه به کف نیاز به عرضه مسکن جدید ناشی از تشکیل خانوارهای تازه و ازدواج، طلاق، تخریب و نوسازی، حجم تقاضای انباشته شده از سالهای قبل و…، در هر سال به طور متوسط سالانه باید حدود ۹۰ هزار واحد مسکونی ساخته شود، اما در عمل در ۶ سال اخیر تنها بهطور متوسط در هر سال ۶۶ هزار واحد ساخته شده است. این آمارها نشاندهنده کمبود عرضه جدید به بازار مسکن دست کم در ۶ سال گذشته است. در سال گذشته نیز تیراژ شروع به ساختوسازها طی ۱۲ ماه معادل ۳۰ درصد کمتر از کف تقاضا به واحد مسکونی جدید بود. اکنون با کاهش ۱۷ درصدی تعداد واحدهای مسکونی شروع به ساخت در چهار ماهه امسال در مقایسه با سال گذشته، این رکود ساختوساز شدیدتر شده و گسل بین عرضه موجود و عرضه حداقلی موردنیاز بیشتر شده و از ۳۰ درصد به ۴۰ درصد رسیده است.
به این ترتیب پس از تخریب قدرت خرید و خروج حجم زیادی از تقاضای مصرفی از بازار، اکنون نوبت به تخریب قدرت ساختوساز رسیده است. کارشناسان بازار مسکن معتقدند تخریب قدرت ساخت و کاهش ورود سازندهها به پروژههای جدید ساختمانی هفتمین تاوان سفتهبازی در بازار مسکن است. طی سه سال اخیر، تحت تاثیر بروز انتظارات تورمی و شوک ارزی، همچون سایر بازارهای مالی، بازار مسکن نیز در یک وضعیت غیرعادی قرار گرفت. هرچند در ابتدا رونق مصرفی در بازار به وجود آمد، اما در نیمه ۹۷، بخش زیادی از تقاضای مصرفی از بازار خارج شد و حضور سوداگران و سفتهبازان در بازار معاملات املاک به شکل چشمگیری افزایش پیدا کرد.
سفتهبازی در بازار مسکن تاکنون هفت تاوان را نصیب این بازار کرده است. تاوان نخست، جهش قیمتها در بازار مسکن است. روند رو به رشد قیمتها اگرچه در برخی ماههای سال گذشته و امسال به دلایل غیراقتصادی متوقف و حتی کاهش پیدا کرد، اما حضور تعداد زیادی از سفتهبازان سبب شد تا براساس آخرین آمار رسمی، میانگین هرمترمربع آپارتمان مسکونی در شهر تهران در ابتدای تابستان امسال به بیش از ۳۰ میلیون تومان برسد که نسبت به تیرماه سال گذشته بیش از ۴۰ درصد رشد را نشان میدهد. دومین تاوان حضور گسترده تقاضای سفتهبازی، پرتاب خانه اولیها به بیرون بازار مسکن ناشی از جهش قیمتی رخ داده بود. متقاضیان مصرفی تحت تاثیر افزایش فاصله میان قیمت مسکن و قدرت خرید، به تدریج از بازار بیرون رانده شدند و به این ترتیب بخش عمده معاملات ماهانه انجام شده در بازار مسکن از سوی متقاضیان سرمایهای شکل میگرفت.
رکود ساختوساز، سومین تاوان جریان سفتهبازی در بازار مسکن است. اگرچه طی سه سال گذشته همزمان با شروع رشد قیمتها، بازار ساخت وساز به رکود رفت، اما با شدت گرفتن سفتهبازی در این بازار، وضعیت این رکود شدیدتر شد و رکورد بیسابقهای از خود برجای گذاشت.