اقتصاد۲۴- ابلاغ آییننامه واردات خودرو و به همراه آن معرفی ۱۲شرکت حائز شرایط برای ورود خارجیها از یکسو و ورود بیش از هزار خودروی مزایدهای به بازار از سوی دیگر، حالا انتظارات زیادی برای کاهش قیمت وارداتیها در بازار فعلی بهوجود آورده است. این در شرایطی است که قیمتها در بازار نه تنها روند کاهشی به خود نگرفته است، بلکه رشد محسوسی در برخی از محصولات نیز مشاهده میشود. در این بین خودروهای بالای ۲۰هزار دلار که در واقع به عنوان خودروهای ممنوعه برای واردات به کشور محسوب میشوند، بیش از دیگر خودروها افزایش قیمت را به خود میبیند؛ چراکه طبق دستورالعمل وزارت صمت تنها خودروهای زیر ۲۰هزار دلار مشخصا مجوز ورود به کشور را دارند. اما برآیند اظهارات برخی از واردکنندگان و فعالان بازار این است که بهدلیل شکاف بین عرضه اندک و تقاضای بالای خودروی خارجی در بازار بهطور حتم بازار وارداتیها با گسل عمیقی روبهرو است که اثر واردات بر قیمت آنها در بازار بعید است بلافاصله پس از ورود سری اولی خارجیها، بروز کند. دو فاکتور تورم و نرخ ارز بیش از سایر متغیرها بر این بازار تاثیرگذار است.
چهار سال از شروع ممنوعیت واردات خودرو در ایران میگذرد. اگر چه از یک سال پیش از آن نیز واردات متوقف نبود، اما در عمل ثبت سفارش واردات خودرو انجام نمیشد. حال بعد از حدود پنج سال، راه ورود خودروهای خارجی از دو مسیر باز شده است. ترخیص خودروهای دپویی و تصویب آییننامه واردات خودرو. بر این اساس در چند وقت اخیر علاوه بر هموار شدن مسیر واردات، خودروهای دپوشده در گمرکات و بنادر کشور نیز به مزایده گذاشته شده و راهی بازار خودروهای خارجی شد. اما آیا واردات خودرو و مزایده خودروهای خارجی دپویی میتواند تکانی به بازار آشفته خودروهای خارجی در ایران دهد؟
تاکنون، اما بازار به این اخبار واکنش چندانی نداشته است. همچنان وضعیت رکود تورمی در بازار خودروهای خارجی ادامه دارد. آنطور که یکی از اعضای هیاتمدیره انجمن واردکنندگان خودرو به «دنیای اقتصاد» میگوید، طی دو ماهی که از ابلاغ آیین نامه واردات خودرو میگذرد نه تنها این اخبار باعث کاهش قیمت خودروهای خارجی نشده بلکه در این مدت قیمت این خودروها بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش داشته است. حتی قیمت برخی از خودروها که در بازه قیمتی بیش از ۲۰ هزار دلار قرار دارند از ۱۰ تا ۵۰ درصد نیز افزایش داشته است. با این حال رشد افسارگسیخته نرخ ارز را نیز نمیتوان در این افزایش قیمت بی تاثیر دانست. سوم شهریور ماه که آیین نامه واردات خودرو ابلاغ شد، نرخ دلار در بازار آزاد ۲۹ هزار و ۴۲۰ تومان بود، اما روز گذشته این رقم به ۳۴ هزار و ۱۵۰ تومان رسید.
با توجه به اینکه طی چهار سال گذشته هیچ خودروی نوی خارجی وارد بازار نشده و آخرین خودروهای خارجی موجود در بازار، مربوط به سال ۲۰۱۷ میشود و همین خودروهای قدیمی نیز اکثرا بیش از یک میلیارد تومان قیمت دارند میتوان دو سناریو را درباره بیتاثیری آزادسازی واردات و همچنین عرضه بیش از ۱۰ هزار خودروی مزایدهای بر بازار مطرح کرد.
سناریوی اول اینکه ورود موج جدیدی از خارجیها به بازاری که طی چهار سال گذشته خودرویی به خود ندیده و از ورود هر محصول جدیدی محروم بوده، میتواند پاسخی به تقاضای سرکوب شده در این زمینه باشد، بنابراین میتواند بر قیمت خودروهای کنونی بازار تاثیرگذار باشد. سناریوی دوم اینکه دلایل برای بی اعتمادی نسبت به سیاستگذاریهای خودرویی کم نیست. به همین دلیل امکان آن وجود دارد که تا زمانی که این خودروها وارد بازار نشوند و امکان خرید بدون شائبه آن وجود نداشته باشد بازار هیچ تاثیری نبیند و وضعیت رکود تورمی ادامه داشته باشد.
از ماهها قبل اخبار ضد و نقیض درباره واردات خودرو یکی پس از دیگری به گوش میرسید. هر روز وعدهای در این رابطه از طرف مقامات وزارت صمت یا مجلس اعلام میشد، اما بدون هیچ توضیحی به فراموشی سپرده شده و وعده جدیدی در سرتیتر اخبار رسانهها قرار میگرفت. با تکرار چنین وضعیتی بازار، اعتماد خود را به اخبار از دست داده است. جدا از دو سناریوی مطرحشده، اما برخی کارشناسان از تاثیرپذیری بازار داخلی همراه با آغاز واردات سخن میگویند و این احتمال را میدهند که بازار خودروهای داخلی نیز تحت تاثیر واردات و فروش دپوییها قرار بگیرد. در واقع اگر این دو اتفاق باعث شود که قیمت خودروهای خارجی بهویژه در بازه قیمتی نزدیک به خودروهای داخلی کاهش پیدا کند، بسیاری ترجیح میدهند که به سمت خرید خودروهای خارجی بروند.
این موضوع میتواند قیمت خودروهای داخلی را که بازه قیمتی بیشتری دارند تحت تاثیر خود قرار دهد. مخصوصا خودروهای مونتاژی داخلی که بیش از یک میلیارد تومان قیمت دارند. در هر صورت آنچه مشخص است در صورتی که عرضه خودروهای خارجی به بازار زیاد شود و قیمت خارجیهای حاضر در بازار نیز روند نزولی به خود بگیرد، بهطور حتم شاهد کاهش قیمت داخلیها در بازار خواهیم بود. بازار داخلیها در شرایط کنونی به دلیل فاصله قیمتی کارخانه و بازار با گسل عمیقی روبهروست که پیشبینی میشود در صورت عرضه اندک خارجیها و تقاضای بالای بازار، این گسل در خودروهای وارداتی نیز شکل بگیرد.