اقتصاد۲۴- اعلام توافق آتشبس ایران و اسرائیل توسط دونالد ترامپ موجی از واکنشهای داخلی و بینالمللی را به همراه داشته است. در فضای سیاسی ایران، نگرش غالب تحلیلگران و چهرههای تأثیرگذار نسبت به اخبار مطرحشده، همراه با تردید جدی است.
این گزاره عمدتاً نه به مثابه تحولی راهبردی در عرصه سیاست خارجی، بلکه در قاموس یک تاکتیک رسانهای ارزیابی میشود. شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز با اصرار بر این نکته تأکید کردند که هرگونه توافق آتشبس میان ایران و اسرائیل مستلزم اطلاعرسانی رسمی و تصویب نهادهای ذیصلاح کشور است؛ بنابراین صِرف اظهارات یک مقام آمریکایی فاقد وجاهت لازم برای پایهریزی تصمیمات کلان محسوب میگردد.
در عرصه جهانی، نهادهای بینالمللی از جمله اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد با رویکردی محتاطانه به این ادعا واکنش نشان دادهاند. سخنگوی اتحادیه اروپا با استقبال مشروط از هرگونه کاهش تنشهای خاورمیانهای، خاطرنشان ساخته که در حال حاضر دادههای کافی برای تأیید یا ابطال این توافق فراهم نیست.
همزمان، رسانههای اسرائیلی از انتشار هرگونه موضع رسمی خودداری کردهاند و دولت تلآویو نیز تاکنون بیانیهای صادر ننموده است. این سکوت هدفمند، بر پیچیدگیهای پنهان پرونده افزوده و مؤید آن است که روندهای پشتپرده فراتر از ظواهر موجود، از عمق راهبردی برخوردار است.
با این حال در فضای ملتهب خاورمیانه، این آتشبس همچون صاعقهای در مه جنگ ظاهر شد، رویدادی پیچیده در تقاطع ژئوپلیتیک شکافخورده منطقه. این واقعه صرفاً یک گزینه دیپلماتیک نیست، بلکه آزمونی استرسزا برای نظام بینالملل در مواجهه با دو بازیگری است که تقابلشان از سوریه تا دریای سرخ را به میدان آزمایش تسلیحات پیشرفته تبدیل کرده است.
تناقض ذاتی در این صحنه آنجاست که تهران با استراتژی «دفاع پیشدستانه» و اورشلیم با دکترین «ضربه پیشگیرانه»، آتشبس را نه «پایان درگیری»، بلکه مکثی تاکتیکی برای بازتوزیع کارتهای قدرت میبینند. با این حال، نوسانات بازارهای جهانی از نفت تا بورسهای آسیا فریاد میزنند که هزینه مادی تشدید بحران، از مرزهای ایدئولوژیک فراتر رفته است.
واکنش مقامات و نهادهای ایرانی به ادعای آتشبس، طیفی از تردید شدید تا تأیید محتاطانه و حتی انکار را در بر میگیرد: سخنگوی وزارت خارجه (اسماعیل بقائی) با لحنی تند، اظهارات دبیرکل ناتو در تبریک حمله به ایران را «شرمآور، نفرتانگیز و غیرمسئولانه» خواند و حمایت از ظلم را فاقد شرافت دانست.
سید محمد مرندی (مشاور وزیر سابق خارجه) هرگونه آتشبس را رد و اخبار را «جعلی» خواند. مهدی محمدی (مشاور رئیس مجلس) اعلام توقف جنگ را «فریب برای غافلگیری» دانست.
جلال رشیدی کوچی (نماینده پیشین مجلس) با استناد به اهداف محققنشده اسرائیل (نابودی برنامههای هستهای و موشکی، تغییر حکومت)، بر شکست دشمن تأکید کرد.
محمدجواد ظریف وزیر سابق امور خارجه ایران در واکنش به برقراری آتش بس میان ایران و اسرائیل در توییتی نوشت: ایران با هزاران سال تاریخ، هیچگاه تسلیم نشده و نخواهد شد. نیروهای مسلح قهرمان ما، با حمایت مردم مقاوم، نشاندادند که هر متجاوزی صرفنظر از حامیانش همواره در قمار خود باخته و خواهد باخت. «هنر معامله» با ایران نیازمند احترام است و نه بمب.
سید عزتالله ضرغامی نیز این رویداد را تغییردهنده معادلات جهانی و نتیجه «شجاعت و مقاومت» ملت ایران خواند.