اقتصاد۲۴ – روزگاری اگر کشورهای رقیب منطقهای ایران بودند که با اظهار نظرهای خصمانه و غیردوستانه بر طبل مخالفت میکوبیدند، اما حالا عجیب است که کشورهایی که براساس حساب و کتاب تهران در زمره همپیمانان استراتژیک ایران بودند نیز اکنون بر طبل مخالفت با ایران میکوبند و هر بار یکی از شرکای سابق ایران راهی یکی از کشور. اما دلیل این چرخش رفتار و تغییر استراتژی چیست؟ در همین حال، مقامات برخی از همسایگان و کشورهایی که به صورت بالقوه در جبهه مشترکی با ایران قرار داشتند، چون چین و عراق و یا حتی کشوری مانند کرهجنوبی که معمولا در مناقشات منطقهای ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس بی طرفی بود طی هفتههای اخیر با اظهارنظرها و بیان دیدگاههای بیپایه و اساس از موضع بی طرفی خود خارج شده و در پارهای از موارد رودروی ایران قرار گرفته اند.
به گزارش فراز، بیانیه مشترک پکن و ریاض که در جریان سفر «شی جین پینگ» رییس جمهور چین به عربستان صادر شد یکی از این موارد است که در بخشی از آن از ایران خواسته شده است تا در امور داخلی دیگر کشورها دخالت نکند. در این بیانیه بر اهمیت احترام گذاشتن ایران به اصل حسن همجواری نیز تاکید شده است و طرفین از ایران خواستند که با آژانس بین المللی انرژی اتمی به منظور تضمین صلح آمیز بودن برنامه هستهای خود همکاری کند. علاوه بر رئیس جمهور چین، محمد شیاع السودانی نخست وزیر عراق نیز در اظهاراتی مداخله آمیز درباره نامگذاری خلیج فارس به خبرنگار شبکه آلمانی «دویچه وله» گفته است: ««کشورهای خلیج عربی»؛ یک واقعیت است و نمیخواهیم وارد این مسأله بشویم که عدهای تلاش کردند برای آن جنجال کنند. به نظرات احترام میگذاریم، اما امروز ما بخشی از منظومه عربی و علاقمند به ادامه روابطمان با کشورهای خلیج عربی هستیم.»
اگر در سطح ملی متمرکز شویم، میبینیم که در اثر این تحولات سریع، هنوز افکار عمومی ایران از شوک اظهارات شی جین پینگ، رئیس جمهوری چین در عربستان سعودی و محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق در تحریف اسامی تاریخی کامل خارج نشده بود که اظهارات یون سوک یول، رئیسجمهوری کره جنوبی در امارات متحده عربی آخرین شوک را وارد کرد. رئیسجمهوری کرهجنوبی در سفر اخیر به ابوظبی و در دیدار با ۱۵۰ سرباز کره جنوبی مستقر در امارات در اظهاراتی خارج از عرف دیپلماتیک مدعی شد که ایران دشمن امارات است. «یول» در جریان این دیدار اظهار کرد: کشوری که دشمن امارات و بزرگترین تهدید علیه آن است، ایران است و دشمن ما نیز کره شمالی است، در نتیجه ما وضعیتی بسیار شبیه به امارات داریم.
اگر به این بخش از سخنان رئیس جمهوری کرهجنوبی دقیق شویم که خطاب به سربازان کرهای میگوید: امارات کشور برادر ما است… امارات یک کشور خارجی به این نام نیست. اینجا، کشور شما است. وی اضافه کرد: «امنیت کشور برادر ما امنیت ما است. دشمن امارات، تهدیدآمیزترین کشور یعنی ایران است و دشمن ما کره شمالی است… ما با امارات در وضعیت مشابهی قرار داریم.» متوجه میشویم که حتی اذهان ایرانی که به واسطه پخش مکرر سریالهای کرهای، با روحیات حکام افسانهای و احتمالا ایدهآل کرهای آشنا شدهاند هم کمی متحیر میشوند، اما چگونه میتوان این مواضع دفعی را علتیابی کرد؟ اگر از اصرار السودانی برای چالش بگذریم، شاید بهتر باشد مورد چین و کره جنوبی را در یک قاب قرار دهیم.
اگرچه وزارت خارجه کره جنوبی با صدور بیانیهای مدعی شده است که اظهارات رئیس جمهوری این کشور خوراک داخلی داشته و خطاب به سربازارن کره جنوبی حاضر در امارات متحده عربی بیان شده است، اما کلمات به کار برده شده نشان میدهد که این کلمات نه به صورت فی البداهه بلکه با تفکر و با برنامه ریزی به منظور دستیابی به هدفی خاص بیان شده است. هدف یا اهدافی که شاید توجیه کننده حجم عظیم سرمایه گذاری کشورهایی، چون عربستان و امارات در پکن، بغداد و البته سئول باشد.
در همین حال باید توجه کرد که به گزارش دیپلماسی ایرانی، فارغ از مسائل مذکور و روابط تهران با پیونگیانگ، از زمان برقراری روابط دیپلماتیک ایران و کره جنوبی در سال ۱۹۶۲، هر دو کشور دچار تغییرات بسیاری شدهاند، اکنون در پایتخت هر دو کشور خیابانی به نام تهران و سئول باقی مانده و روابطی که اکنون مثل سابق گرم و سرراست نیست.
ایران به واسطه تحریمهای ریز و درشت، دیگر شریک حوزه انرژی و تأمین کننده شریانهای اقتصادی سئول نیست و حتی دیگر مثل سابق محصولات صنعتی کرهای در بازار ایران جولان نمیدهند. پس عجیب نیست که ببینیم امارات متحده عربی برای کره جنوبی حکم عربستان سعودی برای چین را داشته باشد، «کیم سونگ هان» مشاور رئیس جمهوری کره جنوبی در امور امنیت ملی کره جنوبی، پیشتر درباره سفر وی به ابوظبی گفته بود که انتخاب امارات به عنوان نخستین ایستگاه سفر خارجی یون سوک یول در سال جاری میلادی، بیانگر نیت قوی وی برای تلاشهای دیپلماتیک مرتبط با احیای روابط اقتصادی و گسترش صادرات کره جنوبی است. در سفر اخیر یون سوک یول، به ابوظبی هیاتی بلندپایه از سیاستمداران و دیپلماتها، مدیران اقتصادی و بخش خصوصی او را همراهی میکردند، به عبارت دقیقتر وزرای اقتصاد، علوم و فناوری، ارتباطات، امور خارجه، صنایع و بازرگانی و انرژی، زیرساخت، محیط زیست، بنگاههای کوچک و متوسط اقتصادی، مشاور امنیت ملی و رؤسای شماری از شرکتهای بزرگ کرهای.