بانکداری بدون ربا در نظام بانکی ایران همواره یکی از موضوعات جنجالی بوده است. در حالی که برخی اعتقاد دارند که نظام بانکی کشورمان توانسته از اصول شریعت تبعیت کند، گروهی دیگر بر این باورند که بانکها در عمل، به طور پنهانی به سمت ربا حرکت میکنند. در این میان، موضوع خرید دین به عنوان یکی از ابزارهای تسهیلاتی بانکی، به یک نقطه اختلاف مهم تبدیل شده است.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، خرید دین در نظام بانکی به معنای خرید اوراق و اسناد تجاری به قیمتی کمتر از مبلغ اسمی است. این اسناد معمولاً بدهیهای ناشی از معاملات تجاری را شامل میشوند. به زبان ساده، بانک دین مدتدار مشتریان را پیش از سررسید آن خریداری کرده و مبلغی کمتر از بدهی اصلی را به صورت نقدی به مشتری پرداخت میکند. اما موضوع از جایی با ابهام و سوالات شرعی همراه می شود که پای تسهیلات خرید دین در بانک ها مطرح می شود!
طبق دستورالعمل بانک مرکزی در سال ۱۳۹۰، خرید دین قراردادی است که به موجب آن، شخص ثالث (بانک) دین مدتدار بدهکار را از طلبکار با قیمتی کمتر خریداری میکند. این سازوکار با هدف تأمین مالی بخشهای اقتصادی طراحی شده است، اما سازوکار عملیاتی آن، انتقادات بسیاری را برانگیخته است.
بسیاری از فعالان اقتصادی و کارشناسی همخوانی دارند. در این راستا، لازم است شورای فقهی به انتقادات و ابهامات پیرامون سازوکار خرید دین پاسخ دهد و با حساسیت بیشتری موضوع را پیگیری کند. بنابراین، شفافسازی در خصوص دلایل و مبانی تصمیمگیری این شورا، میتواند نقش مهمی در رفع شبهات و افزایش اعتماد عمومی ایفا کند.
به گزارش تابناک، خرید دین، ابزاری است که در صورت اجرای صحیح میتواند به تأمین نقدینگی و حمایت از فعالان اقتصادی کمک کند. اما شائبههای شرعی و اجرایی پیرامون تسهیلات خرید دین، نمیتواند نادیده گرفته شود. اصلاح ساختارها، شفافسازی قراردادها و پاسخگویی به انتقادات مطرحشده از سوی کارشناسان و فعالان اقتصادی، گامی ضروری برای افزایش مشروعیت و کارآمدی این ابزار در نظام بانکی ایران خواهد بود.