اخبار اخیر جدیتر از سالهای پیش، حکایت از بحرانی دارند که نه تنها محیط زیست، بلکه فرهنگ، اقتصاد و آینده میلیونها نفر را تهدید میکند. اما این تهدید تا چه حد واقعی است؟ آیا صرفاً زنگ خطری رسانهای است یا فاجعهای در راه؟
به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، از اوایل سال ۱۴۰۳ تا شهریور ۱۴۰۴، گزارشها جدیتر از همیشه از نقاط مختلف ایران، از دشتهای خشک تا کلانشهرهای پرجمعیت، تصویری نگرانکننده ترسیم کردهاند. زمین در حال فرو رفتن است؛ نه با شتاب یک زلزله، بلکه با طمأنینهای که گویی قصد دارد همه چیز را در خود ببلعد.
ایران ۱۰ تا ۲۰ برابر جهان
این پدیده، که نتیجه برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی، خشکسالی و سیاستهای ناپایدار است، حالا به یکی از بزرگترین چالشهای زیستمحیطی ایران بدل شده. گزارشهای رسمی نشان میدهند بیش از ۴۰۰ دشت، با مساحتی به بزرگی پنج کشور متوسط، درگیر این بحراناند. سرعت فرو رفتن زمین در برخی نقاط به ۲۵ تا ۳۶ سانتیمتر در سال رسیده، رقمی که ۱۰ تا ۲۰ برابر میانگین جهانی است. ایران، در کنار چین و آمریکا، یکی از سه کشور با وسیعترین مناطق فرونشستزده در جهان است.
شهر ناگوار
اصفهان، نصف جهان، شاید تلخترین داستان این بحران را روایت کند. زمین زیر پای این شهر تاریخی با سرعت ۱۵ تا ارهایی پیشنهاد شده است. توقف فوری برداشت آب زیرزمینی و بستن چاههای غیرمجاز، انتقال آب از دریا با فناوری نمکزدایی، کاهش ۵۰ درصدی مصرف آب در کشاورزی و ممنوعیت ساختوساز در مناطق بحرانی، از جمله آنهاست. تشکیل کارگروهی با حضور کارشناسان مستقل نیز میتواند شفافیت و سرعت عمل را بیشتر کند. اما همه اینها نیاز به ارادهای ملی و سرمایهگذاری کلان دارد.
فرونشست، بیش از یک مشکل زیستمحیطی، زنگ خطری برای آینده ایران است. این بحران، آرام اما بیرحم، شهرها و تاریخ این سرزمین را تهدید میکند. اگر امروز اقدام نشود، شاید فردا زمین زیر پایمان، دیگر جایی برای ایستادن نداشته باشد. این نه اغراق است و نه داستان؛ این، روایت واقعی زمینی است که در حال فروخوردن است.
خبرنگار مجید مزینانی