اقتصاد۲۴- تروئیکای اروپا در بیانیهای مدعی شد که ایران به تعهدات بیانیه مشترک با آژانس در مارس گذشته پایبند نبوده است. سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان در این بیانیه که در نشست شورا صادر شده است از تهران خواستند که با نصب مجدد دوربینها و تجهیزات نظارتی موافقت کند.
به گزارش فرارو، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در این نشست بار دیگر ادعاها درباره روند اجرای توافق با ایران برای حلوفصل مسائل پادمانی را تکرار کرد و مدعی شد که هیچ پیشرفت دیگری در اجرای فعالیتهای تعیین شده در توافق، صورت نگرفته است.
وی در ابتدای سخنان خود، با اشاره به تدابیر جبرانی ایران در برجام و قانون راهبردی مجلس (قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریمها و صیانت از منافع ملت ایران) ادعا کرد: راستیآزمایی و نظارت مرتبط با برجام (از سوی آژانس) تحت تأثیر تصمیم ایران در فوریه ۲۰۲۱ برای توقف کامل اجرای تعهدات هستهای خود تحت برجام قرار گرفته است. این وضعیت با تصمیم بعدی ایران برای حذف تمام تجهیزات نظارتی و نظارتی مرتبط با برجام تشدید شد.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در جلسه عمومی پارلمان اروپا، گفت: «رابطه ما با ایران در سطح پایینی قرار دارد، اما برای حفاظت از منافعمان، باز نگه داشتن مجاری دیپلماتیک با ایران ضروری است.» این سخنان با واکنش برخی مقامات رسمی در ایران رو به رو شد. محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در حاشیه جلسه هیئت دولت در جمع خبرنگاران گفت: «سه کشور اروپایی نمیتوانند از ما انتظار داشته باشند که به طور کامل برجام را اجرا کنیم، ولی آنها تعهدات خود را انجام ندهند. اقدامات ما در راستای قانون اقدام راهبردی است. مادامی که طرفهای مقابل به تعهدات خود عمل نکنند و تحریمها کامل رفع نشود طبیعی است که ما همین روند را ادامه خواهیم داد.»
این شرایط پرسشهایی را ایجاد میکند از جمله این که نقش اتحادیه اروپا در مناسبات برجامی و فضای تنشزدایی ایالات متحده و ایران تا چه حد تاثیرگذار است؟ آیا تنشزدایی ایران و ایالات متحده همزمان با تغییراتی از جمله آزادی پولهای بلوکه شده ایران بر وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور در عرصه بینالملل موثر خواهد بود؟ حشمتالله فلاحتپیشه، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس دهم و تحلیلگر سیاسی در گفتگو با فرارو به این پرسشها پاسخ داده است:
حشمت الله فلاحت پیشه گفت: «اتفاقی که در حوزه هستهای ایران رخ داده، این است که ایران و ایالات متحده برای نخستین بار یک تصمیم منطقی گرفتهاند و به واسطه این تصمیم جدید با حذف واسطهها، بخشی از مشکلات خود را کنار گذاشته اند. اکنون دو کشور به این نتیجه رسیدهاند که موضوع هستهای فقط دو طرف دارد: ایران و آمریکا. همه طرفهای دیگر در این گفتگوها واسطه هستند. واسطههایی که متاسفانه خود ایران، آنها را ساخت. چرا که برای ایران مذاکره مستقیم با آمریکا به یک تابو تبدیل شده بود؛ بنابراین مذاکرات از طریق همین واسطهها شکل میگرفت و همه طرفها برای خود منافع برجامی درست کرده بودند و بارها که ایران و آمریکا به توافق نزدیک میشدند، اصل توافق، فدای منافع برجامی واسطهها میشد؛ واسطهای مثل روسیه که برجام را تحتالشعاع جنگ اوکراین قرار داد، یا چین که بسیار خرسند است که سالی یک میلیارد دلار تخفیف نفتی از ایران میگیرد.»
وی افزود: «حتی کشورهای اروپایی نتوانستند مسیر خرید واکسن کرونا را برای ایران فعال کنند. اما در موضوع برجام برای خود منافعی را در نظر گرفتهاند. ایران و امریکا در موضوع برجام همه طرفین را کنار گذاشتهاند و توافقات نانوشتهای را شکل دادهاند که گرچه بدون ایراد نیست، اما قطعا بهتر از شرایطی است که واسطهها بر گفتگوهای برجامی حاکم شده بودند. آژانس نیز در این شرایط درگیر بازیهای سیاسی شد و جریانات مختلفی که در آمریکا و اروپا در تلاش بودند بر ایران فشار بیاورند از آژانس به عنوان یک بازیگر سیاسی استفاده کردند. اما اتفاقی که اکنون افتاده به معنای مدیریت تنش مشترک ایران و امریکا است که بخشی از مشکلات پیشین را حل میکند. آزاد شدن زندانیان، آزاد شدن پولهای بلوکه شده ایران، مدیریت تنش در خلیج فارس و دریای عمان نیز در کنار مسئله هسته ای، همگی از مصادیق همین مسیر جدید ایران و آمریکا است.»