اقتصاد۲۴- طبق آمارهای رسمی، ارز واردات قطعه در ۶ماه نخست امسال بیش از ۶.۵برابر ارز تخصیصی به واردات خودرو بوده است. این موضوع نشاندهنده آن است که رویه سال گذشته مبنی بر ارجحیت مونتاژ به واردات آن هم با بهای زیاد در حال تکرار است. این رویه نه تنها منجر به تنظیم بازار خودرو نشده، بلکه بازار انحصاری را در اختیار مونتاژکاران قرار داده است.
با وجود اینکه واردات خودرو به کشور از ابتدای امسال تاکنون نسبت به سال گذشته سرعت قابلتوجهی گرفته، اما باز هم آمار و ارقام اعلامی از طرف گمرک ایران نشان میدهد ارز تخصیصیافته به واردات قطعه در ۶ ماه امسال بیش از ۶.۵برابر ارز تخصیصی به واردات خودرو بوده است. این موضوع نشاندهنده آن است که سیاستگذار همچنان در توزیع ارز تخصیصی حوزه خودرو، اولویت را به مونتاژ داده است. این در شرایطی است که واردات قطعه در مدت مذکور نسبت به بازه زمانی مشابه در سال گذشته حدود ۱۸درصد کاهش داشته است.
طبق اعلام مرکز مبادله ارز و طلای ایران، از ابتدای سال جاری تاکنون ۴میلیارد و ۳۵۷میلیون دلار به صنایع حملونقل کشور اختصاص پیدا کرده که از این میان دومیلیارد و ۵۶۷میلیون دلار ارز نیمایی و یکمیلیارد و ۷۹۰میلیون دلار واردات در مقابل صادرات بوده است. اما سهم مونتاژ خودرو و واردات از این میزان ارز چقدر بوده است؟
آنطور که رئیس کل گمرک ایران در اوایل مهرماه اعلام کرد، در نیمه نخست امسال ۲۲هزار و ۲۶۴دستگاه خودرو وارد کشور شده که ارزشی معادل ۴۳۸میلیون و ۶۶۸هزار دلار داشته است؛ بنابراین از کل ارز تخصیصی به صنایع حملونقل، واردات تنها سهمی ۱۰درصدی داشته است. این در شرایطی است که سیاستگذار خودرویی از ابتدای امسال وعدههایی در مورد رشد سرعت واردات داده بود. برای مثال اول مردادماه امسال مهرداد خسروی، مدیرکل دفتر صنایع خودروی وزارت صنعت، معدن و تجارت، واردات خودرو را راهبرد کلیدی وزارت صمت در تنظیم بازار دانسته و اظهار امیدواری کرده بود که در سال ۱۴۰۳ شاهد شکسته شدن رکورد تولید و واردات خودرو در کشور و نیز بهبود محسوس کیفیت خودروها باشیم. اما گویا این «راهبرد کلیدی» وزارت صمت سهمی بیش از ۱۰درصد از ارز تخصیصی به حوزه خودرو ندارد.
خارج از دنیای رسانه و مصاحبه، به نظر میرسد آنچه در عمل همچنان به عنوان راهبرد کلیدی سیاستگذار عمل میکند، مونتاژ محصولات چینی است. شاهد این امر آماری است که روز گذشته توسط گمرک ایران منتشر شد. بر این مبنا در ۶ ماه نخست سال جاری ۲۹۲هزار تن اجزا و قطعات خودرو به ارزش ۲.۹میلیارد دلار وارد کشور شده است؛ بنابراین میتوان گفت سهم واردات قطعه به کشور از ابتدای سال تاکنون بیش از ۶.۵برابر واردات خودرو بوده است.
همچنین طبق اعلام گمرک «بیشترین میزان واردات اجزا و قطعات خودرو از مبدا کشورهای چین، امارات متحده عربی و ترکیه بوده است که بهترتیب ۷۰، ۱۴ و ۶درصد از ارزش کل واردات را به خود اختصاص داده است.» بنابراین بیشترین میزان واردات قطعه خودرو مربوط به چین با سهم ۷۰درصدی است. از طرف دیگر با توجه به میزان ارزبری خودروهای مونتاژی و مقایسه آن با خودروهای داخلی میتوان به این نتیجه رسید که بخش اعظم این ارز به واردات قطعات CKD برای مونتاژ خودرو اختصاص دارد.