اقتصاد۲۴- بیشتر از یک هفته پیش بود که علی لاریجانی در گفتوگو با پایگاه اطلاع رسانی دفتر رهبر انقلاب، طرفهای غربی شامل اروپا و حتی دولت جدید آمریکا را مورد خطاب قرار داد و از امکان انجام مذاکراتی برای حل مسائل فیمابین خارج از چارچوب برجام سخن گفت. برخی با کنار هم قرار دادن تکههای این پازل، صحبتهای لاریجانی را به منزله اعلام تمایل مجموعه حاکمیت برای نشستن بر سر میز مذاکره با آمریکا تعبیر کردند.
اقتصاد ۲۴ به منظور واکاوی مصاحبه اخیر علی لاریجانی، با نصرت الله تاجیک، دیپلمات بازنشسته و سفیر پیشین ایران در اردن به گفتوگو نشسته است. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
*آقای لاریجانی در مصاحبه اخیر خود از تمایل به مذاکره با آمریکا صحبت و پیش شرطهایی را اعلام کرد. با این اوصاف چقدر میتوان به آغاز مذاکره امید داشت؟
– در سیاست، در مسائل جامعه و مسائلی که انسان در آن تاثیر دارد به عقیده من امید خیلی خوب است به شرطی که واهی نباشد! ولی با شرایطی که اکنون در منطقه درجریان است، من چندان به آغاز مذاکره با آمریکا امیدوار نیستم، مگر اینکه سلسه تحولاتی به وقوع بپیوندد؛ البته جهت این تحولات را هم نمیتوان گفت که به سمت مثبت باشد یا منفی چراکه در هر سمت و سو ممکن است با هزینههای متفاوت، موثر باشند.
بالاخره آقای لاریجانی در چند سفر به عنوان نماینده رهبری به منطقه رفته و مذاکراتی داشتهاند و همچنین سابقه و جایگاهی به عنوان مشاور رهبری دارد، اما هنوز نشانه محکمی از جدی یا فراهم بودن زمینه برای ایران و آمریکا جهت مذاکرات مشاهده نمیکنم. در سیاست خارجی اینکه کشورها روی یک نفر چه میزان حساب باز میکنند که اگر مطلبی بیان کند، آن را نشانه اراده حاکمیت بدانند، بسیار اهمیت دارد. اما هنوز چیزی از این نشانه در مقامات آمریکایی و مخصوصا تیم ترامپ از صحبتهای آقای لاریجانی به دست نیاوردهام.
البته نکتهای که ایشان گفتند مبنی براینکه اگر توافق برجام از نظر آمریکا توافق خوبی نبوده است، توافق جدیدی را صورتبندی کنیم، حرف خوبی است. اما یک موقعی این جمله به معنای این است که میخواهیم چرخ را از اول اختراع کنید و یک موقعی هم هست که شرط و شروطی را تعیین میکنید که طرف مقابل را از توافق کردن، منصرف میکنید. من بعید میدانم مذاکره به جایی برسد ولی همین پیام فرستادن و اینکه بخواهیم در مذاکره را باز بگذاریم، خوب است. اما آنچه اهمیت دارد این است که طرف مقابل یا حتی خود ایران چه قدر قضیه برایش جدی است. آقای لاریجانی مشاور رهبری هستند و به عنوان نماینده ایشان، مذاکراتی انجام دادهاند، اما درباره اینکه حکومت دستورالعملی داده و نظر او را پیگیری میکنند، یا نظر شخصی وی است هنوز قرینهای نداریم.
*ترامپ به پیشبینی ناپذیر بودن معروف است. او در زمان انتخابات ریاست جمهوری از آمادگی برای مذاکره با ایران سخن گفت، اما ترامپ قبل از انتخابات و بعد از انتخابات با یکدیگر تفاوتی دارند؟ باتوجه به کابینه ضد ایرانی او، احتمال مذاکرات را چگونه ارزیابی میکنید؟
– شخصیت ترامپ پیشبینیناپذیر است و اصولا هم وعدهها و حرفهای انتخاباتی همه نامزدها و به خصوص او متفاوت است. کما اینکه در همه جای دنیا هم همینطور است و در آمریکا بیشتر. کف قضیه این است که ترامپ درصدد این است که یک مقدار بار سیاست خارجی آمریکا را کم کند. او به دنبال این است که هزینههای آمریکا در خارج از مرزهایش را کم و آن منابع را در مشکلات داخلی استفاده کند. از یک سو به دنبال خاتمه جنگ اوکراین است و از سوی دیگر به دنبال کاهش جنگهای خاورمیانه است. از این رو اگر بتواند مسائلش را با ایران حل کند، یک برگ برنده برای اوست. اما واقعیت امر این است که همه چیز در دست ترامپ و آمریکا نیست. بدین معنا که هم قدرتهای تاثیرگذار بینالمللی داریم، هم قدرتهای منطقهای و هم تضاد منافع در هر دو سطح منطقه و بینالملل که همه میتوانند تاثیرگذار باشند.