به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، پژوهشگر حوزه هنرهای اسلامی مرجان خودستان در گفتوگویی درباره «کارکردهای هنری مناسک دینی در انتقال مفاهیم معنوی» اظهار کرد: در مناسک دینی، عناصر هنری متنوعی بهکار گرفته میشوند که هر کدام نقشی در غنای تجربه ایمانی و انتقال مفاهیم دارند. این عناصر شامل عناصر شنیداری، بصری، حرکتی و نمایشی، ادبی و روایی، و حسی و تجربی است. در حوزه عناصر شنیداری، موسیقی و نغمه شامل سرودهای مذهبی، مناجات، نغمههای خاص اذان، نواختن سازهای آیینی و موسیقیهای عرفانی است که برای ایجاد فضای روحانی و برانگیختن احساسات بهکار میروند. همچنین آوا و صدا شامل قرائت قرآن با لحن خوش، دعاها، ذکرها، مرثیهها و زمزمههای آیینی است که هر یک ریتم و آهنگ خاص خود را دارند و بر جنبههای عاطفی و معنوی مناسک میافزایند. گفتارهای دینی نیز شامل خطبهها، موعظهها و روضهخوانیهاست که با بهرهگیری از فنون بلاغت، لحن و بیان نمایشی، پیامهای دینی را منتقل میکنند.
بنابر روایت ایکنا، وی درباره عناصر بصری که در مناسک دینی جلوهگر میشوند، به هنر خوشنویسی اشاره کرد و گفت: استفااشیکاریها، خطاطیها، گنبدها و منارهها، همگی عناصری بصری هستند که فضا را برای نماز به مکانی زیبا و الهامبخش تبدیل میکنند. نورپردازی، رنگها و خطوط بهکاررفته در مساجد، در کنار تمرکز و آرامش حاصل از نماز، تجربهای هنری و معنوی را برای نمازگزار ایجاد میکند.
سکون و تمرکزی که در نماز حاصل میشود، خود نوعی هنر است؛ هنر رهاشدن از مشغلههای دنیوی و تمرکز بر معبود. این امر نیازمند ممارست و تمرین است و نتیجه آن، رسیدن به آرامشی عمیق و درونی است که خود نوعی زیبایی روحی بهشمار میآید.
وی در پایان گفت: اذان و نماز با درهمآمیختن صوت، حرکت، معنا و فضا، به آیینی هنرمندانه تبدیل شدهاند که نهتنها به نیازهای روحی و معنوی انسان پاسخ میدهند، بلکه زیبایی و خلاقیت را نیز در تار و پود خود جای دادهاند. این جنبههای هنری، موجب غنای بیشتر این عبادات و تأثیرگذاری عمیقتر آنها بر زندگی مؤمنان میشود.