انتقال زندانیان به عراق، مجموعه پیچیدهای از چالشهای حقوق بشری و حقوقی را به همراه دارد که کمتر به آن پرداخته شده است.
جوان آنلاین: مسئله زندانیان جنگجوی داعش، یکی از پیچیدهترین و خطرناکترین میراث بهجایمانده از جنگ علیه این گروه تروریستی در سوریه و عراق است. انتقال سازمانیافته زندانیان خطرناک داعش از بازداشتگاههای تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) در استان حسکه، به زندانهای امن در خاک عراق، که با درخواست رسمی دولت بغداد و با هماهنگی و پشتیبانی لجستیکی ارتش آمریکا در حال انجام است، میتواند نقطه عطفی در مدیریت امنیتی این بحران انسانی-امنیتی باشد.
به گزارش ایسنا، مقامات عراقی، از جمله سخنگویان قضایی و امنیتی، اعلام کردهاند که این زندانیان شامل اتباع عراقی، اروپایی، آسیایی و اعراب دیگر کشورها هستند و تحت قوانین عراق مورد پیگرد و محاکمه قرار خواهند گرفت. در سوی دیگر، ترکیه با ابراز نگرانی از تشدید بیثباتی، خواستار حفظ آتشبس در سوریه برای مدت این انتقال شده است. آنکارا بهصراحت اعلام کرده است: «هرگونه بیثباتی میتواند به فرار این تروریستها و احیای شبکههایشان بینجامد.»
انتقال زندانیان داعش، مستقیماً از بحران امنیتی نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) سرچشمه میگیرد. این نیروها سالهاست که هزاران زندانی داعش، از جمله جنگجویان خطرناک خارجی، را در بازداشتگاههای موقت و اغلب غیراستاندارد در استان حسکه نگهداری میکنند. گزارش «رویترز» نیز بهصراحت اشاره دارد که نگرانی از «فروپاشی کنترل SDF بر این زندانها» به دلیل فشارهای نظامی، اقتصادی و سیاسی، محرک اصلی تسریع در انتقال است. از دست دادن حتی یکی از این زندانها به دست گروههای مسلح رقیب یا در جورشورش، میتواند به آزادی صدها تروریست مجرب و ایجاد یک بحران امنیتی فوری بینجامد.
از دید اقتصادی، حفظ این زندانها برای SDF هزینهبر بوده و منابع مالی و انسانی این نیروها را منحرف کرده است. انتقال زندانیان میتواند تا حدی این فشار را کاهش دهد و اجازه تمرکز بیشتر بر دفاع از قلمرو را بدهد. اما این اقدام نشاندهنده وابستگی شدید SDF به پشتیبانی خارجی (آمریکا) برای حل مسائل داخلی خود است و موقعیت چانهزنی آنها در برابر دولت اسد یا ترکیه را تضعیف میکند. ترکیه، که SDF را شاخه سوریهای پ. ک. ک میداند، از هر اقدامی که به تثبیت موقعیت این نیروها بینجامد ناخرسند است. اظهارات وزیر خارجه ترکیه درباره لزوم حفظ آتشبس را باید در این چارچوب تفسیر کرد: آنکارا نمیخواهد این انتقال به تقویت بیشتر SDF بیانجامد. در بُعد استراتژیک نیز اگر انتقال زندانیان به معنای کاهش درگیری آمریکا و SDF با داعش در سوریه تعبیر شود، ممکن است فضایی برای تحرک بیشتر دولت اسد و متحدانش (روسیه و ایران) در این مناطق فراهم آورد.