۲ میلیارد مترمکعب آب زیرزمینی در همدان صرف کشاورزی سنتی میشود، اما نیاز آب شرب استان فقط ۱۸۰ میلیون مترمکعب است
جوان آنلاین: استان همدان سالانه با کسری صدها میلیون مترمکعبی آب روبهروست و سرانه مصرف آب شهری حدود ۲۵۰ لیتر در شبانهروز اعلام میشود؛ رقمی که حتی با استانداردهای مناطق پرباران نیز همخوانی ندارد. نتیجه این شکاف، خشکشدن سد اکباتان، افت مداوم آبخوانها، افزایش فروچالهها و گسترش فرونشست است. زنجیرهای از بحران که اگر متوقف نشود، همدان تاریخی را به یک مسئله ملی بدل خواهد کرد.
همدان، کهنشهری با پیشینه ۳هزارساله و زیستپذیری آزموده در تاریخ ایران، امروز در آستانه بحرانی ایستاده که نه محصول یک خشکسالی مقطعی، بلکه نتیجه سالها ناهمترازی مزمن میان منابع آب و الگوی مصرف است. شهری که نامش در کتیبههای آشوری و متون کهن آمده و زمانی پایتخت تابستانی شاهان ماد بوده، اکنون با واقعیتی تلخ روبهروست؛ آب ندارد، زمینش مینشیند و دادههای رسمی برای فهم ابعاد بحران یا منتشر نمیشود یا در لایههای محرمانگی پنهان مانده است. فرونشست زمین در دشتهای همدان، کبودرآهنگ، فامنین و رزن، فقط یک پدیده زمینشناختی نیست، بلکه نشانه فروپاشی مدیریت سرزمین است. برداشت بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی، تداوم کشاورزی پرمصرف، استقرار صنایع آببَر و مصرف شهری ناسازگار با اقلیم در کنار کاهش بارندگی و تشدید تبخیر، معادلهای ساخته که خروجی آن تهدید زیستپذیری استان است.
آب ندارد، داده هم ندارد
مرور دادههای در دسترس نشان میدهد، همدان از منظر آب و خاک در وضعیت بحرانی قرار دارد. بحران زمانی عیان شد که پاییز ۱۴۰۱، با خشکشدن کامل سد اکباتان و خروج خط اضطراری انتقال آب از مدار بهرهبرداری، شهر همدان عملاً با خطر فقدان آب شرب روبهرو شد؛ رخدادی که سالها پیش درباره آن هشدار داده میشد.