۱۴۰۰/۰۲/۱۵ ۰۷:۲۷
اگر دعای ما برآورده شود که رحمت است و اگرنه، حکمت. مشابه این اتفاق برای کسانی که خدا را باور ندارند هم رخ میدهد. گاهی به هدفشان میرسند و گاهی نه. آیا میتوان نتیجه گرفت که سود دعا کردن مربوط به آخرت است؟ با توجه به احادیثی که میگویند آنچه انسان دعا کرده و به او عطا نشده است در بهشت به او عطا میشود.
پاسخ:
برای روشن شدن پاسخ به چند نکته توجه کنید:
1. استجابت دعا و رسيدن به هدف دو مفهوم متفاوتاند و نبايد بين آنها خلط شود. البته اين دو واژه درزمانی كه رسيدن فرد به خواستهاش، هدف او باشد، با يكديگر نقطه اشترك پيدا میکنند.
2. امام سجاد (ع) میفرماید: «دعای مؤمن یکی از سه فایده را دارد: برای او در آخرت ذخیره میگردد، یا در دنیا برآورده میشود، یا بلایی را که میخواست به او برسد،از وی میگرداند». (1) لذا انحصار سود دعا کردن به آخرت بر اساس قیاس مذکور صحیح نیست؛ زیرا چهبسا دعا بلایی را از او دور کند و یا ….
3. نماز و روزه و دعا، مطلوبیت ذاتی دارند. یعنی دعا و مناجات باخدا، صرفنظر از اجابت یا عدم اجابت، ارزش دارد و بهاصطلاح طلب مهمتر از مطلوب است. (2) بر این اساس نیز فایده و سود دعا کردن به برآورده شدن حاجتها و خواستهها منحصر نمیشود؛ زیرا فد را نميدانيم، فكر ميكنيم كه خداوند، به دعاي ما اعتنايي نكرده است.
2. گناه كردن: امام باقر (عليه السّلام) فرمودند: بهدرستی كه انسان از خداوند حاجتي میطلبد و در شأن اوست كه خداوند بهزودی يا پس از مدتي، آن را برآورده سازد، سپس گناهي مرتكب میشود، پس خداوند به فرشته مأمور اجابت دعا، میفرماید، حاجت او را روا مكن و آن را بر او حرام ساز، چراکه او خود را در معرض غضب من قرار داده و مستوجب خداوند حکيم، نظام هستي را بر پايه اسباب و مسببات قرار داده؛ يعني براي پيدايش هر پدیدهای علتي خاص و براي حل هر مشکلي راهکارهاي ویژهای تعيين نموده است.
از یکسو به انسان «عقل و انديشه» عنايت کرده تا با کمک آن و مشورت با ديگران راهحل مشکلات را بيابد. افق آينده زندگي خويش را ببيند. بر آن اساس برنامهریزی کند و به هدف برسد، از سويي ديگر دو گونه اسباب و علل مقرر داشته است: مادي و معنوي.
دعا ازجمله اسباب معنوي است؛ اما جايگزين علل مادي و سعی انسان نمیشود. انسان بايد به کمک عقل و فکر خدادادی خود و مشورت با افراد آگاه و متخصص براي هر مشکلي راهحلی بيابد و از خدا بخواهد تلاش و کوشش او را و اقداماتش را به هدف و نتيجه برساند.
نتیجه آنکه: دعا و توسل نقش مکمل را برای سعی و تلاش انسان دارد و نمىتواند جاى کار، تلاش، برنامهریزی و بهکارگیری تخصص در هر کاری را بگیرد.