مهدی اسماعیلی، کارشناس آموزشهای فنیوحرفهای، در گفتوگو با «جوان»: افزایش ظرفیت هنرستانها باید «تدریجی» باشد، نه «جهشی» افزایش بیبرنامه ظرفیتها، همانطور که اکنون در برخی رشتهها شاهد هستیم، برای حوزه آموزش فنی، حرفهای و مهارتی، مضر است
جوان آنلاین: وقتی نظام آموزشی تصمیم میگیرد نیمی از نوجوانان کشور را به مسیر مهارتآموزی سوق دهد، شاید در نگاه اول همهچیز منطقی، قابلبرنامهریزی و حتی تحول آفرین به نظر برسد؛ اینکه عددی مثل «۵۰ درصد» در برنامه هفتم توسعه مینشیند و در جلسات مسئولان و سخنرانیهای آنها و حتی در تیتر رسانهها تکرار میشود، اما اگر لحظهای توقف کنیم و به این عدد دقیقتر نگاه کنیم، با واقعیتی تلخ روبهرو میشویم؛ واقعیتی که خبر از یک بحران آموزشی میدهد. به تازگی معاون آموزش متوسطه اعلام کرده طبق برنامه هفتم توسعه، ۵۰ درصد دانشآموزان پایه دهم باید به رشتههای فنیوحرفهای و کاردانش بروند. بدون تردید در این مسیر نوجوانانی هستند که قرار است بدون شناخت کافی، بدون آمادگی روانی و در غیاب زیرساختهای لازم، وارد رشتههایی شوند که نه با روحیاتشان سازگار است، نه آینده روشنی در ذهنشان دارد، بنابراین این «باید بروند» گفتنها، نهتنها اصل آزادی در انتخاب تحصیلی را زیر سؤال میبرد، که زمینهساز ناامیدی و سرخوردگی نسل جدید نیز میشود. بدتر آنکه این تصمیمات توسط کسانی گرفته میشود که معلوم نیست چند درصدشان به هنرستان رفتهاند یا حتی فرزندانشان را به رشتههای فنی وحرفهای و کاردانش میفرستند! متأسفانه در دل این عدد ۵۰ درصدی، رؤیاهایی گم میشود و آیندههایی که شاید صرفاً برای پر کردن آمار باشد نیز قربانی میشود و اینها، در شرایطی اتفاق میافتد که هنوز کلاسهای بسیاری بدون معلم متخصص هستند، کارگاهها فاقد تجهیزاتند و هدایت تحصیلی بهجای همفکری، به هدایت تحمیلی تبدیل شدهاست. بیشک، تحقق این هدف تعیین شده در برنامه هفتم توسعه ممکن خواهد بود، اما زمانیکه بستر آن بر پایه شناخت، فرهنگسازی، علایق دانشآموزان و آمادگی واقعی نظام آموزشی باشد و مهمتر اینکه تدریجی اتفاق بیفتد؛ موضوعی که دکتر مهدی اسماعیلی، کارشناس آموزشهای فنیوحرفهای و آشنا به چالشهای عمیق این حوزه در گفتوگو با «جوان» بدان اشاره میکند و لایههای پنهان این تصمیم را برایمان روشن میکند.
آقای دکتر اسماعیلی، ارزیابی شما از روند اجرایی شدن سیاست هدایت ۵۰ درصدی دانشآموزان به رشتههای مهارتی چیست؟
آییننامه تقویت مهارتآموزی در سال گذشته (۱۴۰۳) تصویب شد و هدفگذاریاش رسیدن به ترکیب ۵۰درصدی تا پایان برنامه توسعه بود، اما آنچه اکنون در اجرا مشاهده میشود، رویکردی شتابزده است که از سوی وزیر و معاونت آموزش متوسطه دنبال میشود. این سرعت بالا برخلاف مصوبه هیئت وزیران است و میتواند روند هدایت تحصیلی را مخدوش کند.
در آموزش فنیوحرفهای، باید بسیار محتاط بود تا اجرای سیاست به ضد خودش تبدیل نشود. اگر اهداف مشخص نشده یا مسیر آمادهسازی طی نشود، نتیجهای عکس خواهیم داشت. بیش از ۱۵الزام زیرساختی و اجرایی وجود دارد که از زمان سند تحول مغفول ماندهاند. وقتی این موارد رعایت نشود، هدایت تحصیلی به نوعی اجبار و بدون آگاهی تبدیل میشود و دانشآموزان در آینده با چالشهای متعدد مواجه خواهند شد.