شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ – ۱۱:۰۷
یادداشت رسیده؛
هجرت تمدن ساز؛ خوانشی راهبردی از هجرتِ فاطمه معصومه (س) به قم
حوزه/ در خوانش تاریخیِ هجرت حضرت معصومه(س) از مدینه به قم، این سفر را نمیتوان صرفاً کنشی عاطفی دانست؛ کاروان ایشان در فضای سیاسی عصر عباسی، حامل پیامی درباره امامت بود و سرآغاز تحولی ماندگار در فرهنگ شیعی قم شد.
خبرگزاری حوزه | مقدمه: در خوانشهای سنتی و عامیانه از تاریخِ اسلام، سفرِ فاطمه معصومه (س) از مدینه به ایران در سنه ۲۰۱ هجری، غالباً به اشتیاقی خواهرانه و کنشی عاطفی برای دیدارِ برادر فروکاسته شده است. اما از منظر سیاسی و تاریخ تحلیلی تشیع، این رویکردِ تقلیلگرایانه، ابعادِ سترگ، استراتژیک و کنشگرانهی این هجرت را در پردهی غفلت میپوشاند.پس از هجرتِ اجباری امام رضا (ع) به مرو توسط مأمونِ عباسی، منظومهی امامت با خلأ ارتباطی در حجاز و تهدیدی ژرف در ساحتِ ایدئولوژی روبهرو گشت. در این بسترِ پرالتهاب، حرکتِ ایشان نه یک مسافرتِ خانوادگی، که یک هجرتِ تبلیغی-سیاسیِ آگاهانه برای درهمشکستنِ حصرِ فرهنگیِ امام هشتم بود. ایشان در قامتِ نماینده و کنشگرِ فعالِ مکتبِ امامیه برآمدند تا مرجعیتِ علمی و سیاسیِ برادر را در برابرِ سیطرهی پیچیدهی عباسیان تثبیت نمایند.[۱]
۱. سپهرِ فرهنگی قم پیش از هجرت؛ عصرِ آشوب و تشتت