۱۴۰۳/۰۸/۰۲ ۱۴:۰۰
پرسش:
چرا امیرالمؤمنین علیه السلام از عثمان دفاع میکرد؟ آیا درست است که میفرمود: «آنقدر از عثمان حمایت کردم که ترسیدم گناهکار باشم!»؟
پاسخ:
در سالهای آخر حکومت عثمان بن عفان، مردمی که از سیاستهای سرکوبگرانه بر ضد منتقدان، اقدامات خلاف شرع و دستدرازیهای خلیفه و بستگانش به بیتالمال مسلمین ناراضی بودند و کاسه صبرشان لبریز شده بود، از مصر و کوفه و بصره در مدینه جمع شدند و خواستار کنارهگیری عثمان از خلافت شدند. در این تجمعات، کسی که از وی خواسته شد تا بهعنوان میانجی عثمان را نصیحت کند، شخص امیرالمؤمنین علی علیهالسلام بود. (1) امیرالمؤمنین علیه¬السلام خود، از منتقدان عثمان بود؛ ولی میدانست که کشته شدن او در آن شرایط، باعث فتنه در میان مسلمانان خواهد شد و ازاینرو، وقتی جان او در معرض خطر قرار گرفت، تلاش کرد که مانع کشته شدن او شود.
ماجرای شورش بر ضد عثمان
در سال 34 هجری که مخالفتها باعثمان زیاد شده بود، مردم از امیرالمؤمنین خواستند تا خلیفه را پند دهد. امام پذیرفت و بهطور مشروح با عثمان صحبت کرد؛ ولی عثمان ضمن اصرار بر روش پیشین خود، وارد مسجد شد و به تهدید مردم پرداخت. (2) مردم نیز بر ضد نکردند». (10)
لازم به ذکر است که این سخنان گرچه در ظاهر به معنای دفاع ایشان از عثمان و مخالفت با قتل او است، اما بیشتر بیانگر آن است که حضرت نقش واسطه برای طرفین دعوا را داشته و درواقع، به دنبال حلوفصل مسالمتآمیز قضیه بهدور از جنجال و کشتار بوده است؛ و هر بار که یکی از طرفین دعوا ایشان را به میانجیگری دعوت میکرد، پاسخ مثبت میداد و نیز هر بار که از سوی خلیفه از این کار منع میشد، خود را کنار میکشید. دستآخر، عثمان زمانی به قتل رسید که بر اساس نقل تواریخ، امام علیهالسلام در مدینه حاضر نبود. ایشان در روز واقعه در منطقه «یَنبُع» ساکن بودند (11) و از طریق فرزندشان حسن مجتبی علیهالسلام اقدام به آبرسانی برای عثمان نمود. (12)