به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، عصر عباسی را می توان یکی از دوران های طلایی تاریخی و تمدنی در جهان اسلام توصیف نمود و در این دوران، علم با تمامی شاخه ها و فروع آن، توسعه یافته و مراکز علمی جهان در آن روزگار، منحصر در مراکز فرهنگی و علمی جهان اسلام به ویژه بغداد (که در عصر خلافت منصور تاسیس گردید و به پایتخت عباسیان و شهر نخست علمی جهان اسلام تبدیل شد)، کوفه و بصره بوده و دانش پژوهان از همه نقاط بار سفر بسته و به این شهرها و دیگر مراکز علمی اسلامی کوچ نموده و در حلقه های علمی و تحصیلی شرکت کرده و پس از دستیابی به علم و دانش، به شهرها و سرزمین های خویش باز می گشتند.
در اروپای آن روزگار نیز، مرکزیت علمی متعلق به سرزمین اندلس یا همان اسپانیای اسلامی بوده و اروپاییان از آن بهره جسته و در شرایطی که قاره سبز دوران ضعف و تاریک قرون وسطی را می گذراند، مسلمانان اندلس، مشعل داران علم، فرهنگ و تمدن در این منطقه از جهان بودند.
در عصر عباسی اول، حضور فعال امامان و پیشوایان دین در مدینه از عوامل گسترش علوم و بسط فضیلت محسوب شده و امام جعفر بن محمد(ع) همانند پدر بزرگوارش امام باقر(ع) از فرصت بوجود آمده در انتقال قدرت از بنی امیه به بنی عباس تا زمان تثبیت خلافت عباسی، حداکثر بهره را برده و نقش مهمی در تربیت شاگردان و برقراری کرسی تدخالف، پاسخگویی همراه با درایت و بردباری به پرسش های دیگران، توانایی مثال زدنی در گفتگوی علمی و دفاع از آموزه های اسلامی و شیعی با منطق و استدلال های دقیق، توجه فراوان به تربیت شاگردان در رشته های تخصصی از مهمترین و بارزترین ویژگی های علمی امام صادق(ع) به شمار می رود که در پیشرفت علوم در جهان اسلام و حرکت رو به جلوی تمدن درخشان اسلامی نقش بسزایی ایفا نمود.
فهرست منابع:
۱. ابن ابی الحدید معتزلی، شرح نهج البلاغه، بیروت، دار احیاء الكتب العربية
٢. حيدر، أسد، الامام الصادق و المذاهب الاربعة، قم، دار الكتاب الاسلامي 2004
محمد جواد گودینی کارشناس تاریخ و استاد حوزه و دانشگاه