پریا ابراهیمی
در سالهای اخیر، فضای مجازی به یکی از ارکان اصلی اقتصاد کشور تبدیل شد و کسب و کارهای نوپا و فروشگاههای اینترنتی ایرانی نقش پررنگی در اشتغالزایی و رشد اقتصادی ایفا کردهاند و حال با گذشت بیش از 300 ساعت از قطع اینترنت فضای نگران کنندهای برای اقتصاد مردم به وجود آمده است.
در سالهای اخیر، فضای مجازی به یکی از ارکان اصلی اقتصاد کشور تبدیل شده و کسب و کارهای نوپا و فروشگاههای اینترنتی ایرانی نقش پررنگی در اشتغالزایی و رشد اقتصادی ایفا کردهاند. با این حال، قطع اینترنت در جریان اعتراضهای اخیر، ضربهای سنگین به این بخش پویای اقتصاد وارد کرد و چالشهای فراوانی را برای فعالان این عرصه به وجود آورد. محدودیت دسترسی به اینترنت جهانی و پهنای باند موجب اختلال در زنجیره تأمین، ارتباط با مشتریان و انجام تراکنشهای مالی شد.
یکی از مهمترین پیامدهای این قطعی، توقف فروش و کاهش درآمد کسب و کارهای وابسته به زیرساختهای برخط بود. فروشگاههای اینترنتی، ارائهدهندگان خدمات آموزشی و فریلنسرها که برای ادامه حیات خود به ارتباط مداوم با مشتریان نیاز داشتند، با خطر از دست دادن بازار و اعتماد مخاطبان مواجه شدند. علاوه بر این، بسیاری از شرکتها که خدمات خود را به سرورهای خارجی ارائه میدادند یا با مشتریان بینالمللی در ارتباط بودند، عملاً از چرخه فعالیت خارج شدند.
از سوی دیگر، قطع اینترنت هزینههای سنگینی نیز به کسب و کارها و فعالیتهای اقتصادی شرکتها، مؤسسهها، فروشگاهها یا هر نوع فعالیت اقتصادی و صاحبان مشاغلی که در فضای مجازی فعالیت میکنند، تحمیل کرد که افزون بر بیاعتمادی مشتریان نسبت به پایداری اینترنت، موجب کاهش ۱۰۰ درصدی درآمد بسیاری از این مشاغل شد. تجربه این وقایع نشان داد توسعه زیرساختهای ملی و تقویت سکوهای داخلی، برای کاهش آسیبپذیری کسب و کارهای مجازی در برابر چنین بحرانهایی امری ضروری است. با وجود تمام چالشها، تلاش در راستای ایجاد فضای امن و پایدار برای فعالیت اقتصادی در بستر اینترنت میتواند مسیر را برای عبور از بحرانها و دستیابی به توسعه پایدار هموار کند.
بررسیها نشان میدهد با قطعی اینترنت بسیاری از کسب و کارهای نوپا و متوسط که سرورشان یا داخلی نیست یا بستر فعالیتشان در شبکههای اجتماعی و پیامرسانهاست در معرض خطر قرار گرفتهاند و از سوی برخی تحلیلگران پیشبینی میشود حتی با برقراری مجدد ارتباطات بسیاری از شغلهای مستقیم و غیرمستقیم از دست بروند.
با وجود نزدیک شدن به ماههای پایانی سال و زمان مناسب برای فروش و توسعه کسب و کارها، حتی با دسترسی مجدد ممکن است فروشگاههای اینترنتی بزرگ که با فعالیت مستمر رشد کرده بودند شانس فعالیت دوباره و شرایط سابق خود را بدست نیاورند.