در هفتههای اخیر، اخبار متعددی از کشف و امحای مزارع کشت خشخاش در نقاط مختلف ایران، از دشتهای خوزستان تا ارتفاعات لرستان، منتشر شده است.
به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، گزارشهای کشف و امحای مزارع کشت خشخاش نه تنها حاکی از گسترش پدیدهای نگرانکننده است، بلکه تصویری از تعارض میان نیازهای اقتصادی کشاورزان، سیاستهای مبارزه با مواد مخدر و پیامدهای اجتماعی-بهداشتی آن را ترسیم میکند.
بر اساس آمارهای رسمی که یک نماینده مجلس مطرح کرده، سطح زیر کشت غیرقانونی خشخاش از حدود ۹ هزار و ۳۴۵ هکتار در سالهای ۱۴۰۲-۱۴۰۳ به نزدیک ۳۲ هزار هکتار در دوره اخیر رسیده که رشدی ۲۴۶ درصدی را نشان میدهد. این ارقام، زنگ خطری جدی برای امنیت غذایی، سلامت عمومی و ثبات اجتماعی به شمار میرود.
حسین ذوالفقاری، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، صراحتاً شایعات «آزادسازی کشت خشخاش» را رد کرده و تأکید ورزیده که هرگونه کشت غیرمجاز با برخورد شدید مواجه خواهد شد. با این حال، بحثهایی پیرامون کشت کنترلشده گونههایی مانند «شقایق ایرانی» برای مصارف دارویی مطرح شده که ریشه در کاهش واردات تریاک از افغانستان دارد. طالبان از سال ۱۴۰۱ ممنوعیت گستردهای اعمال کردند و تولید افغانستان در ۲۰۲۵ حدود ۲۰ درصد کاهش یافت. این خلأ، ایران را که سالانه به صدتقویت درمان اعتیاد باشد. مرکز پژوهشهای مجلس گزارشهایی در این زمینه تهیه کرده که بر لزوم رویکرد جامع تأکید دارد. همچنین، دیپلماسی برای تأمین امن مواد دارویی از منابع بینالمللی ضروری است.
رواج کشت خشخاش، به نوعی آینهای از چالشهای اجتماعی و اقتصادی نیز است: جایی که سود کوتاهمدت، بلندمدت سلامت و امنیت را تهدید میکند. مقامات با رد شایعات و تمرکز بر اجرای قانون، سیگنال روشنی ارسال کردهاند، اما برای ریشهکنی، نیاز به اقدامی فراتر از امحا — یعنی بازسازی معیشت روستایی — وجود دارد. تا آن زمان، هر هکتار کشفشده، هزینهای پنهان بر جامعه تحمیل میکند: از دست رفتن زمینهای حاصلخیز، افزایش معتادان و آسیب پذیری جامعه. پس حتی برای نیازهای دارویی و تصمبم مبتنی بر مدیریت مصرف معتادان، باید هوشمندانه گام برداشت.