اقتصاد ۲۴- جملاتشان را واژه تبعیض آغاز میکنند و با تبعیض پایان؛ زنان افغانستانی از نسلهای دوم و سوم مهاجران، از تجربههای تلخ شان در دوران تحصیل میگویند. زمانی که سر صف مدرسه آنها را بهدلیل پرداخت نکردن شهریه بیرون کشیدهاند و در مراسم افطاری مدرسه، به آنها افطاری ندادهاند، یا در صف نانوایی آنها را به انتهای صف کشاندهاند. آنها میگویند با اینکه در ایران به دنیا آمدهاند، در ایران زندگی کردهاند، در ایران بزرگ شدهاند، درس خواندهاند و احتمالاً باید سر کار بروند، اما خودشان را ایرانی نمیدانند. تبعیضها حس ایران بودن و تعلق خاطرشان به ایران را کمرنگ کرده. بهویژه در ماههای اخیر که میزان حملات به افغانستانیها بالا رفته و آنها به فکر مهاجرت به کشور سوم افتادهاند.
تفاوت نسلی میان سه موج مهاجرت افغانستانیها به ایران، موضوع نشستی بود که روز گذشته ازسوی انجمن دیاران برگزار شد؛ انجمنی که از سال ۹۶ با هدف بهبود زیست مهاجران در ایران شروع به کار کرد و دیروز در نشستی با عنوان «بررسی وضعیت تفاوت نسلی زنان مهاجر افغانستانی در ایران»، با حضور پژوهشگران افغانستانی و تعدادی از مهاجران از نسل دوم و سوم به مشکلات این گروه پرداخت.
صبا قدیمی، پژوهشگر اجتماعی حوزه مهاجرت، یکی از اهداف برگزاری این نشست را توجه به شرایط زندگی زنان مهاجر افغانستانی عنوان کرد که اطلاعات بسیار کمی درباره آنها وجود دارد: «همیشه یک تصویر کلیشهای درباره زنان مهاجر در ایران وجود داشته، مثل اینکه خیلی از آنها سواد ندارند، خانهداری میکنند و… معمولاً زنان جایگاه خاصی در پژوهشها ندارند. اما بهطورکلی هر آنچه در ارتباط با آنها وجود دارد، برمیگردد به آخرین سرشماری که مربوط به سال ۹۵ است. در این گزارش اعلام شد که از ۹۵ درصد مهاجران افغانستانی در ایران، ۴۶ درصد زن و ۵۴ درصد مرد هستند. حدود ۷۰ درصد از مهاجرانی که در ایران زندگی میکنند از نسل دوم و سوم هستند.» او به استناد این آمارها اعلام کرد که نسبت جمعیتی میان زنان و مردان افغانستانی مهاجر در ایران، برابر است و تنها در ۱۴ استانی که ورود مهاجران افغانستانی ممنوع است، ۹۰ درصد مهاجران مرد هستند. در این استانها ترکیب جمعیتی برابر نیست: «آمارها همچنین نشان میدهد که بیشتر مهاجران افغانستانی زیر ۳۰ سال هستند، ۴۶ درصد از آنها زیر ۱۹ سال، ۲۲ درصد بین ۲۰ تا ۳۰ سال و ۳۰ درصد بالای ۳۰ سال هستند.» قدیمی به وضعیت اشتغال مهاجران افغانستانی هم اشاره کرد: «نرخ اشتغال زنان افغانستانی نسبت به زنان ایرانی پایینتر است؛ در زنان ایرانی ۱۰ درصد و در زنان افغانستانی ۷ درصد. در زمینه آموزش هم از ۴۶ درصد زنان افغانستانی که زیر ۱۹ سال هستند، تنها ۱۹ درصد مشغول به تحصیل هستند که نشاندهنده یک اختلاف فاحش در آمارهاست که زمینه بازماندگی از تحصیل زنان مهاجر شده است. طبق آمار از ۲۲ هزار زن شاغل افغانستانی، یک هزار و ۲۱۳ نفر بالای دیپلم هستند. سوال اینجاست که چرا باید این تعداد از زنان مهاجر افغانستانی سواد نداشته باشند.»