اقتصاد۲۴- در حملات اخیر به تأسیسات صنعتی و نظامی ایران، خطر انفجار، نشت سوخت و تخریب زیرساختهای حیاتی، میتواند به آلودگی گسترده آبهای سطحی و زیرزمینی منجر شود. تجربه تلخ جنگ ویتنام و استفاده از «عامل نارنجی» توسط ارتش آمریکا، نمونهای گویا از فجایع زیستمحیطی جنگهای معاصر است که نهتنها جنگلها را نابود کرد، بلکه سلامت نسلهای بعدی را نیز با تهدیدی جدی روبهرو ساخت.
در جهانی که هر روز با اخبار درگیریهای نظامی، تجاوزها و بمبارانهای ویرانگر مواجه است، کمتر به خسارتهای پنهانی توجه میشود که سالها پس از پایان جنگها، سایه سنگین خود را بر زندگی انسانها و طبیعت حفظ میکنند. در میان آوار جنگها، قربانیای خاموش، اما حیاتی وجود دارد: محیطزیست. سازمان ملل متحد با نامگذاری ششم نوامبر به «روز جهانی پیشگیری از سوءاستفاده از محیطزیست در جنگها و درگیریهای مسلحانه»، تلاش کرده است این قربانی خاموش را از فراموشی نجات دهد. بیانیههای این سازمان تأکید دارند خسارات زیستمحیطی ناشی از جنگها میتوانند برای دههها یا حتی قرنها باقی بمانند و بازسازی آنها نیازمند تلاشهای جهانی، منسجم و بلندمدت است.
تجاوزات اخیر رژیم صهیونیستی به خاک ایران و بمباران برخی مناطق، بار دیگر زنگ خطر تأثیرات فاجعهبار جنگ بر محیطزیست را به صدا درآورد. درحالیکه توجه عمومی عمدتاً به ابعاد انسانی، نظامی و سیاسی درگیریها معطوف است، اثرات مخرب زیستمحیطی میتواند آیندهای نگرانکننده برای اکوسیستمهای ایران رقم بزند. تخریب منابعطبیعی، آلودگی شیمیایی و بیولوژیک، تهدید گونههای جانوری و گیاهی، نابودی منابع آبی و کاهش تنوعزیستی، تنها بخشی از پیامدهای بلندمدتی هستند که بهتدریج آشکار میشوند و بازگشتناپذیرند. در بسیاری از جنگها، منابعطبیعی نخستین قربانیاند. در حملات اخیر به تأسیسات صنعتی و نظامی ایران، خطر انفجار، نشت سوخت و تخریب زیرساختهای حیاتی، میتواند به آلودگی گسترده آبهای سطحی و زیرزمینی منجر شود. تجربه تلخ جنگ ویتنام و استفاده از «عامل نارنجی» توسط ارتش آمریکا، نمونهای گویا از فجایع زیستمحیطی جنگهای معاصر است که نهتنها جنگلها را نابود کرد بلکه سلامت نسلهای بعدی را نیز با تهدیدی جدی روبهرو ساخت.
آلودگیهای شیمیایی و زیستی از دیگر پیامدهای خطرناک جنگهای امروزیاند. آتشسوزی چاههای نفت کویت در جنگ خلیجفارس و انتشار میلیونها تن آلاینده به جو، پیامدهای اقلیمی و بهداشتی گستردهای در منطقه بهجا گذاشت. مشابه این خطر در حملات اخیر به مناطق نفتی و صنعتی ایران نیز وجود دارد. ورود مواد سمی به چرخههای زیستی، آلودگی آب، خاک و هوا، میتواند سلامت انسانها و گونههای جانوری را برای سالها به خطر اندازد.
بیشتر بخوانید: روایت یک باستانشناس از تجربه حفاظت موزهها در جنگ ایران و عراق/ برای نجات آثار موزهها ریشخندمان میکردند