صبحهای مهآلود شمال، سالها با انعکاس آسمان در آب شالیزارها و صدای زندگی در دل مزارع معنا پیدا میکرد. شالیزارها فقط محل تولید برنج نبودند.
صبحهای مهآلود شمال، سالها با انعکاس آسمان در آب شالیزارها و صدای زندگی در دل مزارع معنا پیدا میکرد. شالیزارها فقط محل تولید برنج نبودند؛ بخشی از حافظه جمعی مردم، نماد رونق روستاها و حاصل سالها همزیستی انسان با طبیعت بودند، اما امروز این چشمانداز آشنا آرامآرام در حال تغییر است؛ تغییراتی که گاه از کمبود آب آغاز میشود، گاه با فروش زمینهای کشاورزی ادامه مییابد و گاه در بیمیلی نسل جوان به ادامه راه پدرانشان خود را نشان میدهد.
در سالهای اخیر، شالیکاری در شمال کشور بیش از آنکه تنها یک فعالیت کشاورزی باشد، به موضوعی راهبردی برای آینده منابع آب، امنیت غذایی و توسعه روستایی تبدیل شده است. از یک سو، حفظ تولید داخلی برنج اهمیت زیادی دارد و از سوی دیگر، محدودیت منابع آب و تغییرات اقلیمی، ادامه برخی شیوههای سنتی کشت را با چالشهای جدی روبهرو کرده است و همین موضوع موجب شده بحث آینده شالیزارها دیگر صرفاً دغدغه کشاورزان نباشد، بلکه به مسئلهای ملی تبدیل شود.
آیا باید به هر قیمتی شالیزارها را حفظ کرد یا زمان آن رسیده که با نگاهی علمی در الگوی کشت و شیوه مدیریت این اراضی بازنگری شود؟ تغییر کاربری زمینهای کشاورزی، کاهش تمایل جوانان به فعالیت در این بخش و ضرورت حفظ منابع آب، پرسشهایی هستند که پاسخ به آنها نیازمند نگاه کارشناسی است.
برای بررسی این موضوع، با علی کرامتزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و عضو کمیته علمی فنی مؤسسه تحقیقات پنبه کشور گفتوگو کردهایم.
