اقتصاد۲۴- افت محسوس ارزش معاملات خرد در آخرین ماه سال، زنگ هشدار تازهای برای بازار سهام به صدا درآورده است. دادههای معاملاتی نشان میدهد همزمان با تشدید ریسکهای اقتصاد کلان، ابهام در فضای سیاست خارجی و تضعیف ارزش پول ملی، دماسنج نقدشوندگی بازار سهام به پایینترین سطوح چندماهه رسیده است. رکودی که نه تنها در مقیاس ریالی، بلکه در سنجه دلاری نیز خودنمایی میکند و تصویر کمرمقی از رفتار سرمایهگذاران در بورس ترسیم میکند.
در ادبیات بازار سرمایه، ارزش معاملات خرد بهعنوان یکی از شفافترین نماگرهای سنجش حرارت بازار شناخته میشود. هر چه حجم پولی که روزانه میان خریداران و فروشندگان دست به دست میشود بالاتر باشد، نشانهای از مشارکت فعالتر سرمایهگذاران، نقدشوندگی بالاتر و انتظار برای تحرکات قیمتی است. در مقابل، افت ممتد این سنجه آماری به معنای کاهش تمایل به معامله، افزایش تردید نسبت به افق سودآوری و عقبنشینی سرمایهگذاران حقیقی از پذیرش ریسک است. ارزش معاملات از دو کانال مهم بر کیفیت بازار اثر میگذارد. نخست، کانال کشف قیمت؛ وقتی معاملات کمرمق میشود، قیمتها بیش از آن که حاصل برآیند عرضه و تقاضای واقعی باشند، تحتتاثیر معاملات پراکنده و هیجانی شکل میگیرند. دوم، کانال نقدشوندگی؛ افت ارزش معاملات هزینه ورود و خروج را بالا میبرد و همین موضوع خود به چرخه معیوب رکود دامن میزند. بنابراین، افت این متغیر را باید نه یک عدد ساده، بلکه علامتی از کاهش اعتماد، تعلیق تصمیمگیری و سنگینشدن سایه ریسک بر سر بازار سهام دانست.