دادههای جدید مرکز آمار نشان میدهد از سال ۱۳۹۶ تا زمستان ۱۴۰۲ به جز دو سال بیشترین گردشگران ورودی به ایران را عراقیها تشکیل میدهند. بر اساس این آمارها از ۶ میلیون گردشگر ورودی ایران در سال ۱۴۰۲، ۲ میلیون و ۷۰۰هزار نفر عراقی، یک میلیون و ۳۰۰هزار نفر افغان و ۸۰۰هزار نفر از ترکیه هستند. این آمارها همچنین نشان میدهد تنها در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ که کشورمان درگیر همهگیری کرونا بود، افغانها بالاترین عدد گردشگران ورودی را به دست آوردند. چرا عراقیها رتبه اول گردشگران ورودی به ایران را در اختیار دارند؟ آنها با چه انگیزههایی سفر میکنند و آیا میتوان بر این اساس، برنامهای برای سایر کشورها هم داشت؟ ولی تیموری معاون سابق وزارت گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی به «دنیای اقتصاد» میگوید: تبادلات گردشگری بر اساس روابط فرهنگی و دیپلماتیک شکل میگیرد. ما در ایران از جنبههای اقتصادی، فرهنگی و سیاسی ارتباط بیشتری با عراق داریم و همین موضوع سبب شده تبادل دوطرفه گردشگر بین دو کشور بالا باشد.
او در این باره که توریستهای عراقی با چه انگیزهای به کشورمان سفر میکنند، توضیح میدهد: ما تلفیقی از گردشگران زیارتی، تفریحی و سلامت را داریم. ممکن است گردشگرانی با اهداف تجاری هم به کشورمان سفر کنند، اما سه گزینه اول برجستهاند. به گفته تیموری ممکن است گردشگری با هدف زیارت ایران را به عنوان مقصد سفر انتخاب کند، اما در کنار آن از خدمات درمانی هم استفاده کرده یا سفری به شمال کشور و سایر مناطق داشته باشد. او میگوید: در مقابل توریستهایی را هم داریم که با هدف گردشگری سلامت به ایران سفر میکنند، اما پس از انجام فرآیند درمان، زیارت و سفر تفریحی را هم در برنامهشان میگنجانند.
اکوتوریسم و طبیعتگردی در ایران برای توریستهای عراقی جذابیت دارد. این مقام سابق گردشگری با بیان این مطلب میافزاید: البته به لحاظ هزینهکرد معمولا گردشگران عراقی نسبت به برخی کشورهای اروپایی و… مبلغ کمتری را در کشورمان خرج میکنند. تیموری درباره افغانهایی که به عنوان گردشگر ورودی لحاظ شدهاند، میگوید: اغلب افغانها با ویزای کار به ایران سفر میکنند که در سالهای قبل جزو گردشگران حساب نمیشدند. با این حال نهاد متولی گردشگری کشور از سال ۱۴۰۱ افغانها را جزو توریستهای ورودی حساب میکند.
او اضافه میکند: بر اساس تعاریف جهانی کسانی که با ویزای کار یا تحصیل به یک کشور وارد میشوند، گردشگر محسوب نمیشوند، این موضوع درباره افغانهایی که با ویزای کار به ایران میآیند هم صدق میکند، اما از سال ۱۴۰۱ این افراد جزو گردشگران حساب شدند و به این ترتیب آمار آنها افزایش یافت.
به گفته تیموری تعداد گردشگران ورودی به کشور در سال ۱۳۹۸ (سال قبل از پاندمی کرونا) ۸ میلیون و ۸۳۲هزار و ۵۰ نفر در مقابل ۹ میلیون و ۵۱۷هزار و ۱۰ گردشگر خارجی بود که نشان میداد ما ۷۰۰هزار گردشگر خروجی بیشتر نسبت به توریسم ورودی داریم. او میافزاید: در سال ۱۴۰۲ ما ۶ میلیون و ۳۸۲هزار و ۷۵۵ گردشگر ورودی داشتیم و در مقابل در همین سال ۱۴ میلیون و ۶۴۶هزار و ۷۷۶ گردشگر خروجی داشتیم که نشان میدهد تراز تبادلات گردشگری به عدد منفی ۸ میلیون و ۳۰۰هزار نفر رسیده است.
